Przełomowe odkrycie w Hucie Pieniackiej. IPN odnalazł zbiorową mogiłę ofiar zbrodni z 1944 roku

Instytut Pamięci Narodowej poinformował o zakończeniu prac poszukiwawczych prowadzonych na terenie dawnej miejscowości Huta Pieniacka, położonej w byłym województwie tarnopolskim, obecnie w obwodzie lwowskim na Ukrainie. Były to pierwsze tego typu specjalistyczne działania realizowane w tej lokalizacji.

Prace prowadziło Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN we współpracy z ukraińskim wyspecjalizowanym przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności”. W działaniach uczestniczyli również przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP oraz członkowie Stowarzyszenia Huta Pieniacka.

Miejsce jednej z najtragiczniejszych zbrodni na Polakach

Przed wybuchem II wojny światowej Huta Pieniacka była polską wsią zamieszkiwaną niemal wyłącznie przez Polaków. 28 lutego 1944 roku miejscowość stała się miejscem masowej zbrodni.

Zbrodni dokonali żołnierze 4. Pułku Policyjnego SS, złożonego z ukraińskich ochotników do dywizji SS „Galizien”, przy współudziale oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz lokalnych paramilitarnych grup ukraińskich nacjonalistów. Zamordowano ponad 850 Polaków — kobiety, dzieci i mężczyzn.

Wieś nigdy nie została odbudowana. Dziś o jej istnieniu przypomina jedynie pomnik.

Celem było odnalezienie miejsc pochówku ofiar

Głównym zadaniem interdyscyplinarnego zespołu była lokalizacja miejsc pochówku polskich ofiar. Prace były wyjątkowo trudne, ponieważ dawna zabudowa wsi została niemal całkowicie zatarta.

Wyznaczanie obszarów badań opierało się przede wszystkim na archiwalnych relacjach świadków sprzed wielu dekad. Mimo tych ograniczeń badaczom udało się osiągnąć przełomowe rezultaty.

Już na początkowym etapie prac archeolodzy odsłonili zarys fundamentów dawnej kaplicy parafialnej. Jej wymiary i lokalizacja były zgodne z zapisami w dawnych księgach parafialnych oraz relacjami ocalałych. Odkrycie kaplicy stało się ważnym punktem odniesienia przy dalszym typowaniu miejsc pochówku.

Zbiorowa mogiła w pobliżu kaplicy

Czwartego dnia prac, w bliskim sąsiedztwie kaplicy, zespół natrafił na zbiorową mogiłę. Szczątki ofiar znajdowały się w jamie grobowej w nieładzie, bez trumien.

Wiele kości nosi wyraźne ślady nadpaleń, co odpowiada historycznym przekazom dotyczącym przebiegu zbrodni w Hucie Pieniackiej.

Łącznie przebadano ponad 4000 metrów kwadratowych terenu dawnej wsi metodami archeologicznymi, w tym za pomocą sondaży. Szczątki ludzkie zlokalizowano w 25 miejscach na obszarze ponad 200 metrów kwadratowych. Sama główna mogiła obejmuje teren około 72 metrów kwadratowych, a liczne szczątki odnaleziono także poza jej obszarem.

Skala odkrycia potwierdza masowy charakter zbrodni

Na obecnym etapie badań nie jest jeszcze możliwe precyzyjne określenie liczby osób spoczywających w odkrytych miejscach. Skala i rozległość obszaru wskazują jednak na masowy charakter mogiły, która może skrywać szczątki nawet kilkuset ofiar.

Uzyskane wyniki stanowią materialny dowód zbrodni popełnionej na polskiej ludności w Hucie Pieniackiej.

Po formalnym i merytorycznym podsumowaniu zebranych informacji Instytut Pamięci Narodowej ma niezwłocznie złożyć do władz ukraińskich wniosek o zgodę na przeprowadzenie prac ekshumacyjnych.

Kolejnym etapem ma być podjęcie szczątków ofiar, przeprowadzenie badań antropologicznych i genetycznych, a następnie zapewnienie im godnego, chrześcijańskiego pochówku.

Galeria zdjęć

Następna strona