Jeden dzień może dać wspomnienia na miesiące. Rusza akcja dla samotnych seniorów

Dla wielu osób wakacje kojarzą się z podróżami, odpoczynkiem, zdjęciami i czasem spędzonym poza domem. Dla samotnych seniorów coraz częściej pozostają jednak jedynie wspomnieniem dawnych wyjazdów, spacerów po plaży, kontaktu z naturą czy rozmów prowadzonych z bliskimi.

Stowarzyszenie mali bracia Ubogich chce to zmienić. Organizacja prowadzi akcję „Wakacje jednego dnia”, która ma umożliwić osobom starszym udział w bezpiecznych, dostosowanych do ich możliwości wyjazdach. Dla wielu z nich nawet jeden dzień poza domem może stać się przeżyciem, do którego będą wracać przez kolejne miesiące.

Seniorzy zamknięci w czterech ścianach

Jedną z bohaterek historii jest 91-letnia pani Wanda. W jej mieszkaniu znajduje się niewielki zegarek z mewą, kupiony wiele lat temu podczas wakacji nad morzem. Ten drobny przedmiot przywołuje wspomnienia spacerów po plaży i ptaków, które codziennie pojawiały się pod balkonem.

– Przylatywały się przywitać – wspomina pani Wanda.

Dziś takie wspomnienia mają dla samotnych seniorów szczególne znaczenie. Nie dlatego, że żyją przeszłością, ale dlatego, że z wiekiem, pogarszającym się zdrowiem i narastającą samotnością coraz trudniej im doświadczać nowych miejsc i sytuacji. Dla wielu osób starszych zwykłe wyjście z domu wymaga pomocy drugiego człowieka.

O skali problemu mówi Joanna Mielczarek, Członek Zarządu i Dyrektor Operacyjna Stowarzyszenia mali bracia Ubogich.

–  To właśnie takich seniorów nazywamy „więźniami czwartego piętra”. Określenie to odnosi się nie tylko do mieszkańców wyższych kondygnacji, ale do wszystkich, dla których schody, brak windy czy poręczy stanowią barierę nie do pokonania. W wielu przypadkach dochodzi do tego lęk przed upadkiem i utratą poczucia bezpieczeństwa. Lato spędzają więc w rozgrzanych mieszkaniach, często bez możliwości wyjścia na balkon czy do ogrodu – mówi Joanna Mielczarek.

„Nie można nie wychodzić. Bo można wypaść z życia”

Pani Wanda przez lata była osobą aktywną i ciekawą świata. Jej życie prowadziło od dzieciństwa na Podolu, przez 18 lat emigracji, aż po powrót do ukochanej Polski. Mimo wieku wciąż stara się wychodzić z domu, kiedy tylko pozwala jej na to zdrowie.

– Nie można nie wychodzić. Bo można wypaść z życia – mówi seniorka.

Czasem wybiera się na spacer, czasem odwiedza muzeum. Najtrudniejsze pozostają jednak wieczory i samotność, która najmocniej daje o sobie znać w ciszy mieszkania.

–  W ciszy mieszkania najbardziej brakuje rozmowy i bliskości drugiego człowieka – przyznaje pani Wanda.

To właśnie potrzeba obecności, rozmowy i wspólnego przeżywania codzienności stoi u podstaw działań Stowarzyszenia mali bracia Ubogich. Organizacja od lat przeciwdziała samotności osób starszych, rozwijając wolontariat towarzyszący w ramach Programu „Obecność”.

Nowe doświadczenia mają realne znaczenie

Wakacyjny wyjazd może wydawać się drobnym gestem, ale dla samotnej osoby starszej bywa ważnym przeżyciem psychologicznym i społecznym. Zmiana otoczenia, kontakt z naturą, rozmowa i poczucie bezpieczeństwa pomagają przerwać monotonię codzienności.

Pani Wanda często wraca pamięcią do chwil spędzonych nad morzem.

– Ja sobie zawsze przywołuję wspomnienia. Wypełniam czas takimi twórczymi chwilami, żeby się nie zamartwiać – mówi.

Znaczenie nowych doświadczeń podkreśla Inga Nyc, psycholog, gerontolog, psychotraumatolog i ekspertka współpracująca ze Stowarzyszeniem mali bracia Ubogich.

– W przypadku osób starszych mają one szczególne znaczenie. Po zakończeniu aktywności zawodowej i ograniczeniu ról społecznych codzienność staje się bardziej przewidywalna. Dlatego tak dużą wartość mają doświadczenia, które wnoszą element nowości, ciekawości świata i poczucia sprawczości. Już samo oczekiwanie na wydarzenie oraz jego późniejsze wspominanie mogą realnie wpływać na nastrój i dobrostan – mówi ekspertka.

Jak dodaje, nawet jednodniowy wyjazd nie jest wyłącznie formą odpoczynku.

– Dlatego nawet jednodniowy wyjazd nie jest jedynie formą odpoczynku. To doświadczenie, które nadaje rytm monotonnej codzienności, wzmacnia pozytywne emocje i zostawia ślad w pamięci, do którego można wracać przez długi czas – podsumowuje Inga Nyc.

Lubelscy seniorzy czekają na wyjazdy

Na Lubelszczyźnie jednodniowe wycieczki organizowane przez Stowarzyszenie mali bracia Ubogich są dla wielu seniorów jedyną okazją, by wyjechać za miasto. Ważne jest nie tylko miejsce, ale także towarzystwo wolontariusza, który pomaga seniorowi, daje poczucie bezpieczeństwa i wspiera w poruszaniu się.

O organizacji takich wyjazdów opowiada Agata Jurkowska-Kosior, koordynatorka regionu Stowarzyszenia mali bracia Ubogich w Lublinie.

– Ważny jest nie tylko wybór miejsca, ale przede wszystkim obecność wolontariusza, który towarzyszy seniorowi, daje mu poczucie bezpieczeństwa i pomaga w poruszaniu się. Nasi podopieczni bardzo chętnie spędzają czas blisko natury i historii – wielką radość sprawiają im choćby spacery po lubelskim Skansenie. Organizujemy jednak również wyjazdy poza miasto. W ubiegłych latach odwiedziliśmy m.in. uzdrowiskowy Nałęczów oraz urokliwy Kazimierz Dolny. Choć to tylko jeden dzień poza domem, takie wyjazdy zostawiają wspomnienia, do których seniorzy wracają przez długi czas – mówi Agata Jurkowska-Kosior.

W 2025 roku, dzięki wsparciu darczyńców i zaangażowaniu wolontariuszy, udało się zorganizować ponad 475 indywidualnych wycieczek oraz 5 wyjazdów grupowych. Aż 93 wycieczki odbyły się dla seniorów z Lublina.

Apel o wsparcie akcji

Stowarzyszenie mali bracia Ubogich apeluje o wsparcie akcji „Ufunduj jeden dzień wakacji samotnym seniorom”. Darowizny pozwalają pokryć koszty transportu, wyżywienia oraz niezbędnej pomocy wolontariuszy podczas wyjazdów.

Dla wielu osób starszych taki dzień będzie jedynym wakacyjnym wyjazdem w roku. Może jednak stać się czymś znacznie ważniejszym niż zwykłą wycieczką — nowym wspomnieniem, źródłem radości i dowodem na to, że wciąż są ludzie gotowi być blisko.

Zbiórkę można wesprzeć na stronie: www.malibracia.org.pl/wakacje