Konopie włókniste dają rolnikom nowe możliwości. Z nasion nawet 6 tys. zł z hektara

Konopie włókniste mogą stać się dla gospodarstw rolnych źródłem przychodów z kilku różnych kierunków produkcji. Oprócz nasion zagospodarować można również słomę, z której pozyskuje się włókno oraz paździerze. Surowce te znajdują zastosowanie w wielu gałęziach gospodarki.

Warunkiem rozwoju rynku pozostaje jednak dostęp do odbiorców i infrastruktury przetwórczej.

– Konopie włókniste mają potencjał, ale dla rolnika najważniejsze jest to, czy uprawa będzie mu się opłacać i czy będzie miał gdzie sprzedać plon. Dlatego potrzebujemy nie tylko większej produkcji, ale przede wszystkim rozwoju przetwórstwa i stabilnych odbiorców. Chcemy budować ten rynek tak, żeby rolnik, który zdecyduje się na konopie, miał realną perspektywę zbytu – powiedział minister Stefan Krajewski.

Nasiona i słoma mogą przynosić dochód

Nasiona konopi wykorzystywane są między innymi w produkcji żywności i oleju. Włókno oraz paździerze pozyskiwane ze słomy trafiają natomiast do producentów materiałów budowlanych, izolacji, tkanin i kompozytów.

Surowiec konopny znajduje zastosowanie również w przemyśle kosmetycznym, papierniczym i energetycznym. Możliwość sprzedaży różnych części rośliny pozwala ograniczyć uzależnienie gospodarstwa od jednego odbiorcy i zwiększa potencjalną wartość całego plonu.

Istotny jest także odpowiedni dobór odmiany do planowanego kierunku produkcji. Wyhodowana przez Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich – PIB odmiana Henola przeznaczona jest przede wszystkim do produkcji nasion. Ich plon może wynosić od 1,5 do 2,1 tony z hektara.

Białobrzeskie to z kolei odmiana włóknista. W jej przypadku plon biomasy może sięgać 26,8 tony z hektara.

Uprawa przynosi również korzyści dla gleby

Znaczenie konopi włóknistych nie ogranicza się do wartości zebranego plonu. Rośliny szybko rosną, a ich uprawa wymaga ograniczonego stosowania środków ochrony roślin.

Rozbudowany system korzeniowy konopi spulchnia glebę. Pozostawiona na polu biomasa zwiększa natomiast zawartość materii organicznej. Dzięki tym właściwościom konopie mogą być dobrym przedplonem dla wielu gatunków roślin.

Możliwe jest również wykorzystanie ich jako poplonu. Konopie szybko kiełkują, intensywnie rosną i ograniczają rozwój chwastów. Pozostawiona masa zielona może wzbogacać glebę i poprawiać jej strukturę.

Krajowe przetwórstwo kluczowe dla rozwoju upraw

Jedną z największych barier dla rozwoju upraw konopi włóknistych w Polsce pozostaje ograniczony dostęp do zakładów przetwórczych. Po transformacji gospodarczej w latach 90. wiele przedsiębiorstw zajmujących się przetwarzaniem roślin włóknistych zakończyło działalność.

Obecnie sektor stopniowo się odbudowuje. Nowe możliwości wykorzystania słomy zwiększają szanse na sprzedaż większej części plonu, ale dla rolników kluczowa pozostaje odległość od zakładów przetwórczych oraz stabilność współpracy z odbiorcami.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wspiera tworzenie krajowych łańcuchów dostaw. Finansuje między innymi analizy opłacalności upraw oraz szkolenia prowadzone przez IWNiRZ-PIB. Instytut przygotowuje również mapę infrastruktury przetwórczej, która ma ułatwić producentom nawiązywanie kontaktów z potencjalnymi odbiorcami.

Uproszczone przepisy i wsparcie ubezpieczeniowe

Od 2022 roku rolnicy nie muszą już co roku uzyskiwać zezwolenia na uprawę konopi włóknistych. Przed jej rozpoczęciem konieczne jest jednak uzyskanie wpisu do rejestru konopi włóknistych prowadzonego przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

Zmiana przepisów rozszerzyła także katalog celów, na które można prowadzić takie uprawy. Od 2025 roku państwo dopłaca do ubezpieczenia konopi uprawianych na nasiona, pokrywając 65 proc. składki.

Resort rolnictwa zapowiada dalsze działania zmierzające do uproszczenia zasad monitorowania upraw oraz ujednolicenia przepisów dotyczących konopi włóknistych w całej Unii Europejskiej. Rozwój produkcji będzie jednak uzależniony przede wszystkim od tego, czy wraz z areałem upraw powstanie odpowiednio rozbudowana sieć przetwórców i stabilnych odbiorców.