Ojcowie coraz częściej biorą urlop na dziecko. Dane ZUS pokazują wyraźną zmianę

Czy model rodzicielstwa w Polsce rzeczywiście się zmienia? Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że tak, choć proces ten postępuje stopniowo. Ojcowie coraz częściej decydują się na korzystanie z urlopu rodzicielskiego, a ich większa obecność w opiece nad dziećmi przestaje być wyjątkiem.

Znaczenie miała zmiana przepisów, która obowiązuje od kwietnia 2023 roku. Urlop rodzicielski został wówczas wydłużony o 9 tygodni. Jednocześnie wprowadzono zasadę, zgodnie z którą zarówno matka, jak i ojciec mają po 9 tygodni urlopu, których nie mogą przekazać drugiemu rodzicowi. Niewykorzystana część przepada.

Coraz więcej ojców na urlopie rodzicielskim

Przed wprowadzeniem nowych zasad mężczyzna korzystający z urlopu rodzicielskiego nadal należał do rzadkości. Zmiana prawa dała jednak wielu ojcom impuls do większego zaangażowania w codzienną opiekę nad dziećmi.

W województwie lubelskim w 2024 roku z urlopu rodzicielskiego skorzystało prawie 1,9 tys. mężczyzn. W 2025 roku było to już niemal 2,7 tys., a od stycznia do kwietnia 2026 roku — prawie 1,2 tys. ojców.

Te dane pokazują, że rozwiązanie zaczyna realnie funkcjonować w praktyce, a nie tylko w przepisach. Coraz więcej rodzin decyduje się na bardziej partnerski podział obowiązków związanych z opieką nad dzieckiem.

Równi w domu, równi w pracy

Fundacja Share The Care we współpracy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych prowadzi kampanię „Równi w domu – Równi w pracy. To się wszystkim opłaca”. Jej celem jest budowanie świadomości, że równość rodzicielska i równość na rynku pracy są ze sobą ściśle powiązane.

Kampania pokazuje, że na większym zaangażowaniu ojców korzystają nie tylko dzieci i matki, ale również sami mężczyźni, pracodawcy, społeczeństwo oraz gospodarka.

Ojcowie, którzy włączyli się w działania kampanii, podkreślają, że urlop rodzicielski miał bardzo pozytywny wpływ na ich rodziny.

— Partnerski podział urlopu daje ojcom tę przewagę, by być z dzieckiem od samego początku, gdy najpierw dziecko leży, potem podnosi głowę… mija dosłownie chwila i chodzi. To jest fajne, by w tym uczestniczyć, bo widzimy jak ten człowiek się zmienia, a na początku dzieje się to bardzo szybko — wspomina Michał Wiśniewski.

Ojcowie zwracają też uwagę, że opieka nad małym dzieckiem to nie tylko budowanie bliskiej relacji, ale również ogromna odpowiedzialność i pełnoetatowa praca.

— Zdecydowanie zyskałem do tego jeszcze większy szacunek. Z perspektywy czasu widzę też, jak ważne jest systemowe wsparcie tych decyzji. Ogromną rolę w tym, czy ojcowie realnie korzystają z urlopów rodzicielskich, mają postawa pracodawcy i kultura organizacyjna. Tym, którzy mają urlop rodzicielski przed sobą albo wciąż się wahają, życzę odwagi, żeby się jednak zdecydować, bo to doświadczenie, które zostanie z nami na zawsze — podkreśla Mateusz Piórko.

Urlop ojcowski nadal popularny, ale zainteresowanie spada

Poza urlopem rodzicielskim ojcowie mogą korzystać również z dwutygodniowego urlopu ojcowskiego. To rozwiązanie funkcjonuje od kilkunastu lat i jest już dobrze znane wielu rodzicom.

Z danych ZUS wynika jednak, że odsetek mężczyzn korzystających z tego uprawnienia maleje. Jak wskazano w materiale, nie tłumaczy tego wyłącznie spadek liczby urodzeń w Polsce.

W 2024 roku zasiłek macierzyński za czas urlopu ojcowskiego pobrało prawie 7,7 tys. mężczyzn z województwa lubelskiego. W 2025 roku było to 6,4 tys., a od stycznia do kwietnia 2026 roku — 2,1 tys.

ZUS przygotował poradnik dla rodziców

Dla przyszłych i obecnych rodziców Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotował specjalny poradnik dotyczący świadczeń i ubezpieczeń społecznych. Publikacja ma pomóc opiekunom dzieci w odnalezieniu się w przepisach oraz w ustaleniu, z jakich świadczeń mogą skorzystać.

Poradnik opisuje m.in. zasady korzystania z zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego z powodu niezdolności do pracy w czasie ciąży oraz zasiłku opiekuńczego przysługującego na opiekę nad chorym dzieckiem.

Uwzględnia różne formy aktywności zawodowej, w tym pracę na etacie, umowę zlecenia, prowadzenie własnej firmy oraz mniej typowe sytuacje ubezpieczeniowe.

Poradnik jest dostępny m.in. na stronie internetowej zus.pl