Niedziela, 21 lipca 202421/07/2024
690 680 960
690 680 960

Dermoskopia – szybkie diagnozowanie poprawia rokowanie

Ostatnio w gabinecie chirurgia onkologicznego zaproponowałam pacjentce wykonanie dermoskopii. Po wykonanym badaniu pacjentka zapytała mnie, dlaczego ona nigdy wcześniej nie słyszała ani nie miała wykonanej takiej diagnostyki.

Wiadomo, że każdego roku wykrywanych jest więcej nowych przypadków raka skóry niż łącznie raka piersi, prostaty, płuca i jelita grubego. Sumarycznie na świecie odnotowuje się około 100 000 nowych przypadków raka skóry rocznie. W ostatnich trzech dekadach zaobserwowano szczególnie niekorzystną tendencję wzrostową w liczbie zdiagnozowanych przypadków zmiany określanej jako czerniak skóry. Ocenia się, że u jednej na pięćdziesiąt zdiagnozowanych onkologicznie osób zostanie wykryty ten rodzaj nowotworu. Analizy przeżywalności pacjentów ze zdiagnozowanym czerniakiem skóry ujawniają istotną zależność między wskaźnikami przeżycia a stadium rozwojowym nowotworu.

Nowotwory skóry to nie tylko czerniak, lecz także inne rodzaje zmian skórnych, których diagnostyka powinna odbywać się na jak najwcześniejszym etapie ich rozwoju w celu szybkiego wdrożenia odpowiedniego leczenia. W szybkiej i skutecznej diagnostyce nowotworów skóry najskuteczniejsze, nieinwazyjne, powtarzalne i bezbolesne  jest badanie dermoskopowe. Pozwala ono na ocenę stanu skóry w celu wykluczenia zmian nowotworowych. Tradycyjnie ta technika badawcza wykorzystywana jest do wykrywania i różnicowania podejrzanych zmian melanocytowych od zmian dysplastycznych i czerniaków.

Dermoskopia, określana również jako mikroskopia epiluminescencyjna, to mikroskopia powierzchni skóry wykonywana u pacjentów in vivo za pomocą odpowiednich urządzeń takich jak dermatoskop czy też wideodermatoskop. Urządzenia te pozwalają na oglądanie powierzchni skóry w powiększeniu dziesięcio-, dwudziesto- a nawet stukrotnym.  Najpopularniejsze i najbardziej dostępne są dermatoskopy klasyczne pozwalające na szybką ocenę obserwowanej zmiany skórnej. Podstawowymi elementami składowymi dermatoskopów klasycznych są układy achromatycznych soczewek w połączeniu z wbudowanym systemem oświetlenia wraz ze źródłem energii.

Źródło światła wykorzystywane w dermatoskopach może być  spolaryzowane lub niespolaryzowane. W przypadku tego drugiego konieczne jest zastosowanie immersji  w postaci kropli wody, olejku lub płynnej parafiny. Płyny immersyjne zwiększają przezierność warstwy rogowej naskórka co poprawia uwidocznienie głębiej położonych warstw skóry. W tym miejscu warto podkreślić, że dermoskopia wymaga dezynfekcji powierzchni soczewki po każdym badaniu, a zastosowanie światła spolaryzowanego zmniejsza ryzyko infekcji krzyżowej u pacjenta.

Jednak to nie dermatoskop rozpoznaje nowotwory skóry tylko lekarz, który wykonuje badanie dermoskopowe. Najczęściej badanie to przeprowadza dermatolog, onkolog  lub chirurg onkolog. Prawidłowo wykonane badanie cechuje dokładność i staranność. Powinno się zatem dołożyć wszelkich starań, aby obejrzeć całą powierzchnię skóry badanej osoby. Szczególnie uważnie trzeba się przyjrzeć tym obszarom, które są trudne do obserwacji dla samego pacjenta, takim jak skóra głowy, szpara międzypośladkowa, okolica genitalna, podeszwy stóp, przestrzeń międzypalcowa, paznokcie, okolice uszu oraz wnętrze jamy ustnej. Natomiast wykrywanie zmian nowotworowych oczu to zadanie dla okulisty.

Podczas badania z wykorzystaniem sztucznego źródła światła dermatoskopu możemy pod odpowiednim powiększeniem dostrzec w obrazie obserwowanej skóry strukturę i wybarwienie naskórka oraz warstwy brodawkowatej skóry właściwej. Lekarz może ocenić stopień zagrożenia badanych zmian barwnikowych, rozpoznać lub wykluczyć czerniaka skóry i podjąć właściwe decyzje co do dalszego postępowania. Nie każde znamię barwnikowe skóry to czerniak. W ocenie zmiany barwnikowej stosuje się odpowiednie metody analizy a ich podstawą są przyjęte kryteria dermoskopowe takie jak siatka barwnikowa, symetria wzorca barwnikowego, obecność ciałek skupionych czy też wzory ułożenia obserwowanych znamion skórnych.

Do wykorzystywanych w dermoskopii metod należą skala trzypunktowa wg Argenziano, skala siedmiopunktowa,  metoda Menziesa oraz algorytm CASH. Najczęściej stosowana jest najprostsza metoda skali trzypunktowej, w której podejrzenie kliniczne opiera się na spełnieniu dwóch z trzech kryteriów. Oceniany jest asymetria struktury i barwy w obszarze znamienia,  atypowa siatka barwnikowa oraz niebiesko-biały welon. Ocenia się, że czułość i swoistość tej metody może przekraczać 90%. W prowadzonej obserwacji znamienia ważna jest również zasada 10 sekund. Przekroczenie tego okresu czasu podczas obserwacji wskazuje na obecność podejrzanego znamienia, które wymaga dodatkowej oceny onkologicznej.

Wczesne wykrycie raka skóry a szczególnie czerniaka zapobiega jego dalszym procesom wzrostowym, ogranicza  jego rozprzestrzenianie i znacząco poprawia rokowanie.

Lekarz onkolog Maria Krotewicz
Klinika Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków,
Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie
Państwowy Instytut Badawczy

Dodaj komentarz

Z kraju

Sport