Nowe wzory aktów małżeństwa. Polska umożliwi transkrypcję zagranicznych dokumentów par jednopłciowych

Minister Cyfryzacji oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podpisali rozporządzenie określające nowe wzory aktów małżeństwa. Dokument ma umożliwić transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych w polskich urzędach stanu cywilnego.

Zmiana jest odpowiedzią na wieloletnie problemy prawne i praktyczne, z którymi mierzyły się zarówno obywatelki i obywatele, jak i urzędy. Dotychczas brak odpowiednich rozwiązań powodował rozbieżności w działaniach administracji oraz niepewność co do sposobu realizacji wyroków sądów administracyjnych.

Równe traktowanie w urzędach stanu cywilnego

Zgodnie z nowymi przepisami każda para jednopłciowa, która zawarła małżeństwo za granicą, będzie mogła dokonać transkrypcji dokumentu w Polsce, w dowolnym urzędzie stanu cywilnego.

– Każda para jednopłciowa, która zawarła związek małżeński za granicą będzie mogła dokonać transkrypcji tego dokumentu w Polsce, w dowolnym Urzędzie Stanu Cywilnego. Państwo będzie traktować wszystkich obywateli i obywatelki z godnością i szacunkiem. To historyczny dzień dla Polski – powiedział wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.

Nowe rozwiązania mają zapewnić obywatelom przewidywalność decyzji administracyjnych, a kierownikom urzędów stanu cywilnego jasną podstawę do działania. Rozporządzenie kończy dotychczasowy stan, w którym wzory dokumentów nie odpowiadały aktualnej sytuacji prawnej wynikającej z orzecznictwa sądów.

Koniec niepewności prawnej

Dotychczasowe regulacje nie dawały urzędom jednoznacznych narzędzi do transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa par jednopłciowych. W praktyce prowadziło to do różnych interpretacji i problemów z wykonaniem wyroków sądów administracyjnych.

Samorządy znajdowały się w trudnej sytuacji, ponieważ musiały mierzyć się z koniecznością realizacji orzeczeń przy jednoczesnym braku wzorów dokumentów dostosowanych do nowych realiów prawnych. Podpisane rozporządzenie ma uporządkować tę praktykę i ujednolicić działania urzędów w całym kraju.

Dokumenty z jasną informacją o transkrypcji

Odpisy aktów małżeństwa sporządzone w wyniku transkrypcji będą zawierały informację o trybie ich przygotowania. Ma ona wskazywać, że związek małżeński został zawarty poza Rzeczpospolitą Polską.

Jednocześnie dokument wydawany osobom zawierającym małżeństwo w Polsce nie ulegnie zmianie. Nowe przepisy mają więc dotyczyć przede wszystkim sytuacji, w których akt małżeństwa został sporządzony za granicą i wymaga przeniesienia do polskiego rejestru stanu cywilnego.

Poszanowanie godności obywateli

Nowe wzory aktów małżeństwa mają po raz pierwszy w historii polskiej administracji umożliwić transkrypcję bez konieczności rejestrowania danych osób w sposób niezgodny z ich płcią. Jak podkreślono w materiałach dotyczących rozporządzenia, państwo ma obowiązek traktować wszystkich obywateli z poszanowaniem ich godności.

To rozwiązanie ma znaczenie nie tylko formalne, ale również praktyczne. Pozwala ograniczyć bariery administracyjne i zapewnić obywatelom możliwość skutecznego potwierdzenia zdarzeń stanu cywilnego, które miały miejsce poza granicami Polski.

Podstawa prawna i wejście w życie przepisów

Rozporządzenie zostało przygotowane z uwzględnieniem aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych. Wskazano w szczególności na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2021 roku, sygn. II OSK 216/21, a także na wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych.

Orzeczenia te podkreślały konieczność zapewnienia realnej możliwości rejestracji zdarzeń stanu cywilnego mających miejsce za granicą oraz eliminowania barier administracyjnych ograniczających prawa obywateli.

Przewidziano trzymiesięczny okres vacatio legis. Ma on pozwolić na przeprowadzenie zmian w systemie rejestracji stanu cywilnego, tak aby urzędy mogły realizować transkrypcję według nowych zasad. Rozporządzenie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw.