Świdnik bez gotowych schronów. Po interpelacji radnego, miasto ujawnia, jak jest przygotowane na kryzys

Radny Marcin Magier złożył interpelację w sprawie kompleksowego przygotowania Świdnika do funkcjonowania w sytuacji zagrożenia militarnego, kryzysowego oraz zakłócenia ciągłości działania infrastruktury miejskiej. Dokument został skierowany do burmistrza za pośrednictwem przewodniczącego Rady Miasta.

W interpelacji radny zwrócił uwagę na konieczność realnego przygotowania administracji publicznej, samorządów oraz mieszkańców na możliwe scenariusze kryzysowe. Wskazał przy tym na pogarszającą się sytuację bezpieczeństwa w Europie oraz potrzebę uzyskania konkretnych, aktualnych i liczbowych danych.

Pytania dotyczyły m.in. infrastruktury ochrony ludności, magazynów kryzysowych, rezerw materiałowych, systemu alarmowania, łączności, infrastruktury kluczowej, ewakuacji mieszkańców, przygotowania placówek miejskich i edukacyjnych, cyberbezpieczeństwa oraz środków finansowych przeznaczanych na ochronę ludności i zarządzanie kryzysowe.

Sześć dawnych ukryć, ale żadne nie jest gotowe do użycia

Z odpowiedzi burmistrza wynika, że na terenie Świdnika znajduje się sześć obiektów lub części obiektów budowlanych, które przed 1 stycznia 2025 roku pełniły funkcję budowli ochronnych – ukryć. Miasto informuje jednocześnie, że obecnie na terenie Świdnika nie ma schronów ani formalnie gotowych miejsc doraźnego schronienia.

Obiekty wskazane przez urząd znajdują się przy ulicach: Niepodległości 30, gen. L. Okulickiego 19, Niepodległości 13, Kopernika 1, Kuźniczej 13 oraz Czereśniowej 8. Ich pojemność, zgodnie z kolejnością podaną w odpowiedzi, wynosi: 110, 150, 175, 100, 76 i 80 osób. Łącznie daje to 691 miejsc, co według danych miasta odpowiada 3,8 procent mieszkańców.

Kluczowa informacja dotyczy jednak obecnego stanu tych obiektów. W odpowiedzi podkreślono, że żaden z nich nie jest obecnie gotowy do natychmiastowego użycia. Obiekty nie posiadają również sprawnej infrastruktury technicznej.

Z posiadanej przez miasto dokumentacji wynika, że przeglądy techniczne tych obiektów były wykonywane w 2002 roku. W 2025 roku zostały one sprawdzone przez Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej w Świdniku oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Świdniku pod kątem spełniania lub możliwości spełnienia warunków dla obiektów zbiorowej ochrony.

361 potencjalnych miejsc doraźnego schronienia

Urząd Miasta Świdnik uzyskał z Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Świdniku wykaz obiektów możliwych do wykorzystania w ramach ochrony ludności i obrony cywilnej. Wykaz obejmuje 361 pozycji wskazanych jako miejsca doraźnego schronienia na terenie miasta.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie te miejsca są już formalnie przygotowane i gotowe do użycia. Jak wynika z odpowiedzi, obecnie opracowywana jest dokumentacja dotycząca wydania decyzji w sprawie nałożenia obowiązku przystosowania i udostępnienia nieruchomości oraz wykonania miejsc doraźnego schronienia.

Miasto zwróciło się także do zarządców budynków na terenie gminy o dokonanie przeglądu zarządzanej infrastruktury pod kątem wytypowania obiektów, które obecnie albo po przebudowie lub dostosowaniu mogłyby zostać uznane za budowle ochronne lub miejsca doraźnego schronienia.

Miasto planuje modernizację obiektów

W odpowiedzi burmistrz wskazał, że miasto planuje modernizację posiadanych obiektów. W pierwszej kolejności zaplanowano wykonanie ekspertyz technicznych oraz konstrukcyjno-budowlanych, a także analiz możliwości dostosowania dotychczasowych budowli ochronnych do spełniania aktualnych wymogów prawnych.

Kolejnym etapem ma być przygotowanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej na przebudowę dotychczasowych budowli ochronnych. Budowa nowych obiektów ochronnych będzie zależała od pozyskania środków finansowych.

Miasto wskazuje, że środki na tego typu działania mogą pochodzić m.in. z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej oraz programu inwestycyjnego realizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.

Magazyny kryzysowe: są agregaty, łóżka i radiostacje, ale brakuje wody i żywności

Świdnik posiada magazyn obrony cywilnej oraz magazyn przeciwpowodziowy. Ich lokalizacje wskazano przy ul. Niepodległości 13 oraz ul. Wyspiańskiego 27.

Z odpowiedzi wynika, że w miejskich zasobach nie ma obecnie zapasów wody pitnej, żywności długoterminowej, paliwa, leków podstawowych, środków opatrunkowych, odzieży ochronnej, środków higienicznych ani baterii.

Miasto dysponuje natomiast 2 agregatami stacjonarnymi, 4 agregatami mobilnymi, 130 łóżkami polowymi, 80 kocami, 80 kompletami pościeli, 26 radiostacjami, 68 latarkami, 3 maskami ochronnymi i 1 kanistrem.

Woda pitna oraz zbiorniki mobilne mają być dostarczane przez Przedsiębiorstwo Komunalne Pegimek. Leki podstawowe i środki higieniczne mają natomiast zapewniać punkty apteczne, z którymi podpisano stosowne porozumienia. Miasto rozważa również podpisanie porozumień z siecią sklepów detalicznych w zakresie dostępu do wody pitnej i żywności.

Urząd zaznacza, że magazynowanie dużych ilości żywności, paliwa, leków czy wody jest utrudnione ze względu na terminy ważności, warunki przechowywania oraz logistykę. W odpowiedzi przypomniano także, że według zaleceń ekspertów każde gospodarstwo domowe powinno posiadać zapasy wody, żywności, leków i innych niezbędnych przedmiotów pozwalające na samodzielne przetrwanie przez trzy lub więcej dni.

Syreny alarmowe i alternatywna łączność

Na terenie Świdnika funkcjonuje dziewięć syren alarmowych. Znajdują się one na budynkach przy ulicach: Wincentego Witosa 6, Mickiewicza 5, Stanisława Wyspiańskiego 27, Niepodległości 9, Niepodległości 2, gen. M. Smorawińskiego 10, al. Wojska Polskiego 27, Stanisława Skarżyńskiego 12 oraz Wiśniowej 5.

Ostatni cichy test systemu przeprowadzono 28 kwietnia 2026 roku. Miasto nie wskazało procentowego zasięgu alarmowania, tłumacząc, że wpływają na niego zmienne warunki pogodowe i atmosferyczne, które decydują o słyszalności sygnału.

W przypadku awarii sieci komórkowych lub internetu Świdnik ma dysponować alternatywnymi systemami komunikacji, w tym łącznością radiową. Niezależne środki łączności, w tym bezprzewodowe, posiada także Straż Miejska w Świdniku.

Infrastruktura kluczowa bez szczegółów ze względów bezpieczeństwa

W odpowiedzi na pytania dotyczące infrastruktury kluczowej miasto przekazało, że według informacji uzyskanych z Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie na terenie Gminy Miejskiej Świdnik nie są zlokalizowane obiekty ujęte w jednolitym wykazie infrastruktury krytycznej opracowanym przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa.

Jednocześnie urząd wystąpił do zarządców kluczowej infrastruktury z prośbą o informacje dotyczące planów reagowania w sytuacjach kryzysowych. Z przekazanych danych wynika, że podmioty te posiadają własne wewnętrzne procedury zapewniające realizację bieżących zadań.

Szczegółowe dane dotyczące zabezpieczeń nie zostały ujawnione. Miasto wskazało, że ich publikacja mogłaby narazić podmioty na ryzyko naruszenia bezpieczeństwa infrastruktury, zakłócenia ciągłości usług oraz wyrządzenia szkody podmiotom i ich odbiorcom.

Ewakuacja: miasto przygotowuje wkład do planu wojewódzkiego

W odpowiedzi burmistrza wskazano, że na szczeblu gminy nie sporządza się samodzielnych planów ewakuacji mieszkańców. Burmistrz opracowuje natomiast wkład do Wojewódzkiego Planu Ewakuacji Ludności, który stanowi załącznik funkcjonalny do Gminnego Planu Zarządzania Kryzysowego.

W dokumencie tym uwzględnia się m.in. liczbę osób przewidzianych do ewakuacji, infrastrukturę transportową, miejsca zakwaterowania, środki transportowe, siły niezbędne do zabezpieczenia procesu ewakuacji oraz osoby odpowiedzialne za koordynację działań.

Z powodu krótkiego okresu obowiązywania wkładów do Wojewódzkiego Planu Ewakuacji Ludności nie przeprowadzono dotąd ćwiczeń praktycznych.

Projekt „Bezpieczny Świdnik”

W odpowiedzi burmistrz zwrócił uwagę na projekt „Bezpieczny Świdnik”, zrealizowany w 2025 roku z inicjatywy władz miasta i sfinansowany ze środków własnych Gminy Miejskiej Świdnik. Jego celem było zwiększenie świadomości mieszkańców w zakresie bezpieczeństwa, obrony cywilnej oraz przygotowania na różnego rodzaju sytuacje kryzysowe i nadzwyczajne.

W ramach projektu na oficjalnej stronie miasta oraz w aplikacji miejskiej utworzono zakładkę „Bezpieczeństwo”. Publikowano tam komunikaty, materiały edukacyjne, broszurę ministerialną „Poradnik Bezpieczeństwa” oraz miejską broszurę „Bezpieczny Świdnik”.

Dla uczniów świdnickich szkół podstawowych z klas IV–VIII oraz uczniów II Liceum Ogólnokształcącego zorganizowano spotkania edukacyjne poświęcone bezpieczeństwu, obronie cywilnej i sygnałom alarmowym. Uczestniczyło w nich około 2500 osób.

Przeprowadzono także dwa otwarte spotkania dla mieszkańców w Miejskim Ośrodku Kultury w Świdniku. Łącznie w opisanych działaniach wzięło udział około 3500 osób. Dodatkowo opracowano i wydrukowano miejską broszurę informacyjną „Bezpieczny Świdnik” w nakładzie 20 000 egzemplarzy, z czego 16 730 trafiło do skrzynek pocztowych mieszkańców.

Szkoły i jednostki miejskie mają procedury, ale bez zapasów żywności

Według informacji pozyskanych przez urząd, szkoły, przedszkola, żłobki oraz miejskie jednostki organizacyjne posiadają instrukcje lub procedury na wypadek ogłoszenia alarmu albo ewakuacji.

Personel przechodził szkolenia m.in. z ewakuacji, alarmu pożarowego, pierwszej pomocy przedmedycznej oraz reagowania w sytuacjach kryzysowych. W 2024 roku kadra kierownicza placówek edukacyjnych i miejskich jednostek organizacyjnych, a także pracownicy Urzędu Miasta brali udział w szkoleniu z zakresu bezpieczeństwa indywidualnego i zbiorowego w miejscu pracy.

W 2025 roku, w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, przeprowadzono również szkolenie dla osób wykonujących zadania związane z ochroną ludności i obroną cywilną. Uczestniczyli w nim przedstawiciele jednostek organizacyjnych gminy, placówek oświatowych i opiekuńczych oraz Rady Miasta.

Placówki i jednostki miejskie nie posiadają zewnętrznych awaryjnych źródeł zasilania ani zapasów żywnościowych. Dysponują natomiast zasilaczami UPS, podstawowymi środkami medycznymi, apteczkami stacjonarnymi lub mobilnymi oraz defibrylatorami AED. Posiadają także podstawowe zasoby niezbędne do bieżącego funkcjonowania.

Kadry, procedury i cyberbezpieczeństwo

W ramach szkolenia realizowanego w 2024 roku udział wzięło około 60 pracowników urzędu. Miasto wskazuje, że pracownicy Biura Bezpieczeństwa i Archiwum Zakładowego na bieżąco podnoszą kwalifikacje w tym zakresie.

W sytuacjach związanych z zapewnieniem ciągłości działania miasta wskazane są osoby odpowiedzialne za koordynację działań. Dotyczy to m.in. Gminnego Planu Zarządzania Kryzysowego, Planu Akcji Kurierskiej, Obsady Stałego Dyżuru, Planu Dystrybucji Jodku Potasu oraz innych dokumentów. W planach przewidziano również zastępowalność lub zdublowanie kluczowych stanowisk.

W obszarze cyberbezpieczeństwa urząd posiada plan działania na wypadek cyberataku. Z odpowiedzi wynika także, że wykonywane są regularne testy bezpieczeństwa, kopie zapasowe systemów tworzone są na bieżąco, a pracownicy przechodzą szkolenia z zakresu cyberbezpieczeństwa.

Rosnące wydatki na bezpieczeństwo

W odpowiedzi burmistrza przedstawiono również dane finansowe dotyczące ochrony ludności i zarządzania kryzysowego.

W 2023 roku zaangażowanie środków wyniosło 80 382,47 zł, a rezerwa celowa na realizację zadań własnych z zakresu zarządzania kryzysowego 459 408,32 zł. W 2024 roku zaangażowanie środków wyniosło 753 910,69 zł, a rezerwa celowa 130 000 zł. W 2025 roku zaangażowanie środków wzrosło do 2 733 899,06 zł, przy rezerwie celowej w wysokości 630 000 zł. Na 2026 rok zaplanowano około 2 486 900 zł, w tym 600 000 zł rezerwy celowej na realizację zadań własnych z zakresu zarządzania kryzysowego.

Wśród planowanych inwestycji miasto wymienia zakup wielozadaniowego pojazdu specjalistycznego oraz przygotowanie dokumentacji technicznej obiektów zbiorowej ochrony. Zaplanowano także uzupełnienie bazy magazynowej, przegląd i konserwację posiadanego sprzętu oraz szkolenia pracowników realizujących zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.

Bezpieczeństwo wymaga dalszych działań

Odpowiedź na interpelację pokazuje, że Świdnik prowadzi działania organizacyjne, edukacyjne i zakupowe w zakresie ochrony ludności. Jednocześnie dokument wskazuje na istotne braki infrastrukturalne i magazynowe.

Najważniejszym wyzwaniem pozostaje stan dawnych obiektów ochronnych. Obecnie żaden z nich nie jest gotowy do natychmiastowego użycia, a formalne przygotowanie miejsc doraźnego schronienia wymaga dalszych procedur i dostosowań.

Miasto zapowiada modernizacje, przygotowanie dokumentacji technicznej, dalsze doposażenie magazynów oraz inwestycje w sprzęt. Skala tych działań będzie jednak w dużej mierze zależała od dostępności środków zewnętrznych.

Interpelacja Radnego Marcina Magiera

Odpowiedź na interpelację