Prezydent zawetował ustawę o państwowym eDzienniku. Spór o dane, koszty i przyszłość szkół

Ustawa uchwalona 31 lipca miała stworzyć podstawę prawną do uruchomienia państwowego eDziennika dla szkół, nauczycieli, uczniów i rodziców. Sejm przyjął ją 251 głosami, a Senat nie wprowadził poprawek. Prezydent odmówił jej podpisania 28 sierpnia.

Karol Nawrocki zaznaczył, że sama idea cyfryzacji dokumentacji szkolnej jest słuszna i powinna być realizowana. Jego zastrzeżenia dotyczą jednak sposobu przygotowania projektu przez Ministerstwo Edukacji.

Prezydent wskazuje na bezpieczeństwo danych

Pierwszym argumentem przedstawionym przez prezydenta jest bezpieczeństwo dzieci. Projekt zakładał utworzenie centralnego systemu obejmującego między innymi numery PESEL, zdjęcia, oceny, frekwencję oraz informacje dotyczące specjalnych potrzeb edukacyjnych uczniów.

— Jeżeli tworzymy tak ogromną bazę danych, jej bezpieczeństwo musi być absolutnym priorytetem. Tymczasem ustawa nie daje wystarczających gwarancji dotyczących zabezpieczenia tych informacji i dostępu do nich — ocenił prezydent.

Karol Nawrocki zwrócił także uwagę na finansową stronę przedsięwzięcia. Według przedstawionych informacji budowa systemu miałaby kosztować ponad 200 mln zł.

— Państwo musi potrafić jasno wykazać, że taki wydatek jest konieczny i racjonalny — zaznaczył.

Trzecie zastrzeżenie dotyczyło harmonogramu. Pilotaż miał rozpocząć się w krótkim czasie, natomiast cały system miał zacząć obowiązywać od września 2027 roku. Zdaniem prezydenta szkoły potrzebują odpowiedniego przygotowania, szkoleń oraz czasu na wdrożenie nowych narzędzi.

Prezydent podkreślił jednocześnie, że nie sprzeciwia się utworzeniu państwowego eDziennika.

— Warunki są proste: konsultacje z nauczycielami i ekspertami, realne zabezpieczenie danych dzieci oraz rozsądne i przejrzyste koszty — wskazał Karol Nawrocki.

Ministerstwo Cyfryzacji krytykuje decyzję

Ministerstwo Cyfryzacji ocenia, że prezydenckie weto uderza w rodziców, uczniów i nauczycieli. Zdaniem resortu jego konsekwencją będzie dalsza zależność szkół od rozwiązań komercyjnych oraz brak publicznego systemu pozbawionego opłat i reklam.

— Prezydent zawetował nowoczesną szkołę. To cios w rodziców, uczniów i nauczycieli. Karol Nawrocki mówi im dziś: zostańcie przy starym, rozproszonym systemie, zakładajcie kolejne konta, korzystajcie z różnych aplikacji, a nauczyciele niech dalej wykonują pracę, którą państwo mogłoby uprościć. Rodziny nie dostaną bezpłatnej, publicznej alternatywy. To nie jest troska o obywateli. To blokowanie rozwiązania stworzonego właśnie dla nich — mówi Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji.

Co miał oferować państwowy eDziennik?

Przed uruchomieniem systemu na większą skalę planowano pilotaż z udziałem nauczycieli, rodziców, uczniów i dyrektorów. Testy miały pozwolić na ocenę funkcjonalności usługi oraz zebranie uwag niezbędnych do jej dalszego rozwoju.

W pierwszym etapie nauczyciele mogliby wpisywać oceny, odnotowywać frekwencję, uzupełniać tematy lekcji i wystawiać oceny zachowania. Rodzice mieli otrzymać dostęp do informacji o dziecku w aplikacji mObywatel, natomiast uczniowie w aplikacji mObywatel Junior.

Korzystanie z systemu miało być bezpłatne zarówno dla szkół, jak i rodzin. Projekt nie przewidywał reklam, treści sponsorowanych ani ofert handlowych. Dane dotyczące uczniów i przebiegu ich nauki nie miały być wykorzystywane w celach komercyjnych.

Ministerstwo Cyfryzacji podkreśla również, że zakres dostępu do informacji zależałby od roli użytkownika. Rodzic widziałby dane swojego dziecka, nauczyciel informacje niezbędne do prowadzenia zajęć, a dyrektor funkcje związane z zarządzaniem placówką.

Mniej biurokracji i wspólny standard

Publiczny eDziennik miał współpracować z Systemem Informacji Oświatowej. Dzięki temu szkoły mogłyby korzystać z danych już znajdujących się w państwowych rejestrach, bez konieczności ich ponownego wprowadzania do kolejnych systemów.

Plan zakładał stopniową automatyzację powtarzalnych czynności i ograniczenie obowiązków administracyjnych nauczycieli, dyrektorów oraz pracowników sekretariatów. Pilotaż miał pokazać, które procesy można uprościć i ile czasu pozwoliłoby to zaoszczędzić.

Resort cyfryzacji przekonuje, że publiczna usługa zapewniłaby również jednolity standard dostępu do podstawowych informacji szkolnych, niezależnie od możliwości finansowych rodzin i samorządów. Po wecie szkoły pozostaną przy obecnych rozwiązaniach, opartych przede wszystkim na systemach komercyjnych.

Ministerstwo przypomina także, że jest to kolejne weto dotyczące zmian w edukacji. Wcześniej, 2 lipca, Karol Nawrocki odmówił podpisania odrębnej ustawy porządkującej prawa i obowiązki uczniów oraz tworzącej system rzeczników praw uczniowskich.

Decyzja prezydenta zatrzymuje realizację projektu w obecnym kształcie. Nie zamyka jednak dyskusji o potrzebie stworzenia bezpiecznego, publicznego i bezpłatnego narzędzia cyfrowego dla polskich szkół.