Przejdź do treści
czwartek, 5 listopada 2026
Kontakt do redakcji: 690 680 960 [email protected]
Wiadomości z Lublina i regionu
Zgłoś sprawę
Kontakt do redakcji 690 680 960 [email protected]

Rozpoczął się montaż Masztu Niepodległości. W tym tygodniu widoczne będą efekty prac

redakcja 1 min czytania 34 komentarzy

Na rondzie przy zamku w Lublinie odbywa się montaż Masztu Niepodległości. Prace mają potrwać kilka dni i w niedzielę bądź poniedziałek konstrukcja ma zostać ukończona. 11 listopada nastąpi jej poświęcenie.

W piątek w Lublinie rozpoczęły się prace związane z montażem Masztu Niepodległości. Konstrukcja ma mieć wysokość 35 metrów i będzie upamiętniać przypadającą na ten rok 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Na jej szczycie zawiśnie mającą 50 metrów kwadratowych biało-czerwona flaga. Od samego rana ekipa montuje dostarczone z Puław elementy. Wykorzystywane są do tego dwa potężne dźwigi.

Widoczna jest już cała podstawa masztu. Do zamontowania pozostała jeszcze właściwa konstrukcja, która będzie górować nad miastem. Jeżeli nic nie stanie na przeszkodzie, maszt będzie gotowy już w niedzielę, ewentualnie w najbliższy poniedziałek. Z kolei uroczyste poświęcenie odbędzie się 11 listopada, w dzień obchodów stulecia odzyskania niepodległości.

Maszt ma odzwierciedlać wielokulturowość Lublina. Miejsce również zostało wybrane nieprzypadkowo, rondo im. Romana Dmowskiego łączy bowiem ważne miejsca i arterie Lublina. W pobliżu znajduje się prawosławna cerkiew, kirkut czy też Kaplica Trójcy Świętej. Pomysł budowy masztu zrodził się kilka lat temu w Fundacji Niepodległości. Inwestycję sfinansowały trzy największe spółki w regionie: PGE Dystrybucja, Zakłady Azotowe Puławy oraz kopalnia węgla w Bogdance. Całość kosztować będzie ponad 670 tys. złotych.

(fot. lublin112)

Podobne artykuły

Lublin

Juwenalia Politechniki Lubelskiej wśród najlepszych w Polsce. Trwa walka o prestiżowy tytuł!

Juwenalia Politechniki Lubelskiej 2026 znalazły się w finałowej piątce ogólnopolskiego konkursu „Pro Juvenes” w kategorii „Najlepsze Juwenalia”. Po rekordowej frekwencji i dwóch wyprzedanych dniach koncertowych lubelskie święto studentów ma szansę zdobyć kolejne prestiżowe wyróżnienie. O zwycięstwie zdecydują internauci, którzy mogą głosować tylko do 8 listopada.

34 komentarze

  1. Przemo
    Odpowiedz

    A zasłoni taki piękny widok na wzgórze zamkowe i po co ta wątpliwa pamiątka ……….

  2. stop idiotycznym pomysłom
    Odpowiedz

    Puławskie Azoty strata za 3Q – 35,9 mln zł a pisiorom takie misie w głowach (chcą chyba około 5 tys. rodzin w Puławach i okolicy doprowadzić na skraj ubustwa po upadku firmy)

  4. Waldi
    Odpowiedz

    Pamiętam jak zgoniono ludzi przy otwarcu słynnego pomnika którego już tam nie ma . Kosztował kupe kasy a ślad po nim nie został ,oczywiście rozbiórka też kosztowała .To chyba takie nasze narodowe zamiłowanie budować byle co aby było co niszczyć .I jeszcze jedno ,jestem przeciętnym mieszkańcem Lublina , myślę że wyraz artystyczny pomników stawianych w naszym mieście jest dużo poniżej naszych oczekiwań :((

    .

  5. Ona
    Odpowiedz

    Nic nie zmieni faktu, że maszt wcale mi się nie podoba.

    1. Chichot Losu
      Odpowiedz

      Mnie tam by sie podobał, ale jakby tam na szczycie, ponad flagą stało truchło pana towarzysza Jarosława jedynie Sprawiedliwego.

      1. Ech
        Odpowiedz

        Ot i to była by dobra zmiana,no ale to tylko marzenia.

      2. Wujeczek
        Odpowiedz

        Najlepsze to byłoby twoje truchło chichotku. Szybko robale by zjadły i byłoby po problemie.

      3. Cieee chorrroba !!!
        Odpowiedz

        A co?! Warszawa może mieć kolumnę Zygmunta Starego, a my nie możemy mieć kolumny Jarosława (też nie młodego) ???

  7. BLEEE
    Odpowiedz

    Każdy kto popiera ten poroniony pomysł niech sam sobie maszt z flagą na dachu swojego auta bądź na balkonie wywali jak taki patriota

    1. Hahaha
      Odpowiedz

      Grunt, że ty swoje śmierdzące onuce na balkonie wywalasz. Flagi federacji już nie musisz. Wszyscy wiedzą, kto zacz.

        1. ReaktoR
          Odpowiedz

          Raczej twój i nie płacz. Po prostu jesteś potomkiem śmierdzącego, ruskiego albo ukraińskiego onuca i pogódź się z tym komuszku.

  8. abc
    Odpowiedz

    Była okupacja niemiecka, była okupacja sowiecka a teraz jest „okupacja europejska”.

  10. mur
    Odpowiedz

    Żuk, Pis, Po i reszta tych sprzedajnych świń przekraczają wszelkie granice skrajnej obłudy !!! NA POKAZ robią za ciężkie (nie własne) pieniążki maszty itp. a po cichu łupią, kradną i kombinują jak się utrzymać na stołkach żeby ich wały nie wyszły na wierzch !!! Starszej Babci na krakowskim Straż Wiejska funduje mandacik na 500 PLN bo sobie sprzedawała gałązki pomalowane przed świętami no i na maszcik się nazbiera TAK ????

    1. Dril
      Odpowiedz

      Od kiedy Żuk to PiS? Ty lepiej nie idź więcej na wybory, bo wybory są dla ludzi którzy potrafią myśleć 😉 dla innych powinny być zabronione. Wtedy kaczoland nie miałby racji bytu

    2. Taa...
      Odpowiedz

      Co ma do SM PiS geniuszu? Ta formacja podlega radzie miasta i prezydentowi. Kto rządzi w Lublinie? PiS? Pomyliłeś adres swoich żalów. A zbierają na pensje dla tabunów gumofilców, którzy koryto stracili. Przecież Żuk koalicjantów bez pracy nie zostawi. Ciekawe, ilu upchnie w Komisji d/s Rozwiązywania Problemów Alkoholowych? Najbardziej liczna w całym kraju a efektów jej pracy nie widać.

  11. Swawolnik niefrasobliwy
    Odpowiedz

    Ciekawe jakiej rangi kapłona, oddeleguje arcy pan Budzik do tych jakże niezbędnych czynności.
    Bo chyba nie odczyni czarów osobiście – zbyt mała ranga uroczystości.

    1. Rumcajs
      Odpowiedz

      Nie twój interes, więc się nie kłopotaj. Ty swoje wnuka ochrzcij choćby i w kawiorze, najlepiej takim przesyłką wprost z Kremla. Tak jak przystało na prawdziwego komunistę. Niech żyje Lenin! Niech żyje rewolucja!

  13. Cieee chorrroba !!!
    Odpowiedz

    Ch,,,j tam z 11 listopada samym masztem, jego montażem – najważniejsze, że będzie jego poświęcenie.
    Pewnie ma to ów pomnik uchronić przed korozją, albo uodpornić na silne wiatry.
    XXI wiek, job ich mać !
    I nie pytajcie o szczegóły bo odpowiedzi redakcyjna cenzura nie przepuści.

    1. Ernesto
      Odpowiedz

      Najpierw wytrzeźwiej, potem pisz , choć z drugiej strony wszyscy rozumiemy, że to trudne w twoim przypadku. Czuwaj towarzyszu z ORMO!

  14. gorszysort
    Odpowiedz

    Darczyńcy-PGE-AZOTY I BOGDANKA-Jacy darczyńcy skoro to same spółki skarbu państwa..!!!

    1. abc
      Odpowiedz

      To takie kukułcze jajo. Spółki skarbu państwa wybudowały, a Lublin będzie utrzymywał 🙂

      1. hehe
        Odpowiedz

        Czyli coś na wzór sikawki na Litewskim. Z drobną różnicą. Wybudowana za kredyty w niemieckim banku a Lublin ten kredyt z odsetkami będzie spłacał. Dodatkowo, koszty utrzymania niebotycznie wyższe.

    2. mur
      Odpowiedz

      Proponuje stary śmieszny film „Miś” ! Nik nie wie po co ten miś ale im droższy tym więcej nam skapnie ! Lud zadowolony a w dodatku wsio (prawie) na legalu kto się nasz czepi za taki pikny maszt z Polską flagą ?????

    3. isz
      Odpowiedz

      Czyli darczyńcami jest każdy z nas 😛

      1. Jasny Gwint !!!
        Odpowiedz

        Jak za zgodą pewnego Jarka, to dar oczywisty.
        A co pan Rydzyk na to? Pozwolił?

Dodaj komentarz

Masz coś do dodania? Podziel się swoją opinią.

Dbaj o kulturę dyskusji. Publikując komentarz, akceptujesz regulamin komentarzy.

Pola oznaczone są wymagane.

Co, gdzie, kiedy?

Zobacz kalendarz wydarzeń

Z kraju

Zobacz wszystkie
Kraj

Policyjna Solidarność alarmuje po wydarzeniach przed Trybunałem Konstytucyjnym. Pilny apel do szefa Policji

Związek Zawodowy Policyjna Solidarność wystosował list otwarty do Komendanta Głównego Policji gen. insp. Marka Boronia. Związkowcy wyrażają poważne obawy dotyczące działań funkcjonariuszy w rejonie Trybunału Konstytucyjnego w Warszawie. Wskazują na wątpliwości prawne, spadek morale oraz niepokój rodzin policjantów. Domagają się publicznego stanowiska kierownictwa formacji i ostrzegają przed konsekwencjami pogłębiającego się kryzysu.

24 komentarzy
Kraj

Donald Tusk wygłosił orędzie po wydarzeniach w Trybunale Konstytucyjnym. „Nie będzie ustępstw wobec bezprawia”

W sobotę o godzinie 20 premier Donald Tusk wystąpił z orędziem, w którym odniósł się do gwałtownych wydarzeń wokół Trybunału Konstytucyjnego. Szef rządu nie pozostawił wątpliwości, że nie zamierza ustępować wobec tego, co określa jako łamanie prawa i próby zastraszania sędziów. Ostro skrytykował zachowanie polityków prawicy oraz nocną wizytę prezydenta Karola Nawrockiego w siedzibie Trybunału.

46 komentarzy
Kraj

Episkopat apeluje w sprawie Trybunału Konstytucyjnego. Biskupi ostrzegają przed głębokim kryzysem państwa

Prezydium Konferencji Episkopatu Polski wyraziło głębokie zaniepokojenie sporem wokół Trybunału Konstytucyjnego. Biskupi ostrzegają, że dalsza eskalacja konfliktu może prowadzić do poważnego kryzysu państwa. Apelują do uczestników życia publicznego o konstruktywny dialog, pokojowe rozwiązywanie sporów i działania na rzecz narodowego pojednania. Wiernych proszą natomiast o modlitwę za Ojczyznę i osoby sprawujące władzę.

24 komentarzy
Kraj

Policja pod Trybunałem Konstytucyjnym, protest i zawieszenie kierownictwa. Gorąco w Warszawie

Napięta sytuacja przed Trybunałem Konstytucyjnym w Warszawie. Przed gmachem przy alei Szucha pojawiły się znaczne siły policji, a na miejscu zgromadzili się protestujący, w tym politycy Prawa i Sprawiedliwości. W tym samym czasie na stronie TK opublikowano zarządzenie o przerwie w czynnościach prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Kierowanie instytucją miała przejąć sędzia Anna Korwin-Piotrowska. Wydarzenia wywołały gwałtowną reakcję polityczną, a prezydent Karol Nawrocki przerwał podróż do Senegalu i zawrócił do Polski.

46 komentarzy

Lubelski biznes

Zobacz wszystkie
Lubelski biznes

Ściany już stoją. Tak powstaje dziesiąty McDonald’s w Lublinie

Ściany nowej restauracji McDonald’s przy SKENDE SHOPPING w Lublinie już stoją. Do naszej redakcji trafiły zdjęcia i nagrania z drona dokumentujące postępy budowy. Według wcześniejszych zapowiedzi lokal ma przyjąć pierwszych gości w grudniu 2026 roku.

24 komentarzy
Lubelski biznes

ZDiTM w Lublinie wyróżniony w konkursie „Pracodawca Roku 2025”

Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego w Lublinie otrzymał wyróżnienie w kategorii Instytucja Publiczna w konkursie „Pracodawca Roku 2025”. Doceniono działania związane z warunkami pracy, rozwojem zawodowym pracowników oraz aktywizacją zawodową mieszkańców.

16 komentarzy
Lubelski biznes

Dziewięć firm z Lubelskiego na TechCrunch Disrupt 2026. Szansa na inwestorów i kontrakty

Dziewięć małych i średnich przedsiębiorstw z województwa lubelskiego uczestniczy w TechCrunch Disrupt 2026 w San Francisco. Rozpoczynające się dziś, 13 października, targi dają firmom z branż nowoczesnych technologii, IT i sztucznej inteligencji szansę na pozyskanie inwestorów oraz nawiązanie międzynarodowej współpracy.

1 komentarz
Lubelski biznes

Nowy TK Maxx w Lublinie. Otwarcie z Karoliną Gilon już 22 października

22 października o godz. 9 w Centrum Handlowym Felicity w Lublinie zostanie otwarty nowy sklep TK Maxx. Wydarzenie poprowadzi Karolina Gilon, a na klientów czekać będzie m.in. konkurs „Czerwony Wieszak” z kartami upominkowymi o wartości do 700 zł.

1 komentarz
Lubelski biznes

Trzy medale dla Perły. Lubelskie piwa znów docenione przez ekspertów

Lubelska Perła znów ma powody do świętowania. Piwa z Browaru Perła - Browary Lubelskie zdobyły trzy medale w konkursie Good Beer International 2026. Wśród nagrodzonych znalazły się zarówno tegoroczna nowość, jak i piwa dobrze znane miłośnikom lubelskiego browaru.

29 komentarzy

Biznes i handel

Zobacz wszystkie

Sport

Zobacz wszystkie

Polityka

Zobacz wszystkie
Polityka

Burzliwe posiedzenie RBN. Karol Nawrocki ostro do Donalda Tuska: „Tak nie działają demokraci”

Ostre oskarżenia pod adresem premiera Donalda Tuska, zarzuty dotyczące działań rządu wobec Trybunału Konstytucyjnego oraz stanowcze wezwanie do wzmocnienia bezpieczeństwa Polski. Prezydent Karol Nawrocki podczas wtorkowego posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego w Pałacu Prezydenckim nie szczędził krytyki szefowi rządu. Jednocześnie zażądał konkretnych działań w sprawie stałej obecności wojsk amerykańskich w Polsce i przyjęcia nowej strategii bezpieczeństwa narodowego.

18 komentarzy
Polityka

Śledztwo po wydarzeniach w Trybunale Konstytucyjnym. Prezydent wskazuje na szefów Policji, Żurek chce uchylenia immunitetów

Prokuratura Krajowa wszczęła śledztwo dotyczące czynnej napaści na sędziów Trybunału Konstytucyjnego oraz próby wywarcia wpływu na działalność tej instytucji. Tymczasem prezydent Karol Nawrocki wskazuje Komendanta Głównego Policji Marka Boronia i szefa MSWiA Marcina Kierwińskiego jako odpowiedzialnych za działania funkcjonariuszy w TK. Prokurator generalny Waldemar Żurek skierował natomiast kolejny wniosek o uchylenie immunitetu Bogdanowi Święczkowskiemu. Narastający spór wokół Trybunału obejmuje już działania prokuratury, Policji i najważniejszych organów państwa.

8 komentarzy
Polityka

Nocny alarm na granicy z Rosją. Tusk ostrzega przed dywersją i ostro komentuje sytuację w Polsce

Niepokojące ruchy przy granicy z Rosją, ostrzeżenia przed możliwymi aktami dywersji i mobilizacja polskich służb. Premier Donald Tusk podczas wystąpienia przed posiedzeniem Rady Ministrów 3 listopada poinformował o zagrożeniach dla bezpieczeństwa państwa. Odniósł się również do narastającego konfliktu wokół Trybunału Konstytucyjnego, zarzucając części polityków działania sprzyjające interesom Rosji. Ogłosił także decyzję dotyczącą nowych członków zarządu Narodowego Banku Polskiego.

26 komentarzy
Polityka

Czarzasty ostro do Nawrockiego: „Ręce precz od Trybunału Konstytucyjnego”. Zapowiada zawiadomienie do prokuratury

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty ostro skrytykował prezydenta Karola Nawrockiego w związku z wydarzeniami wokół Trybunału Konstytucyjnego. Podczas poniedziałkowej konferencji prasowej, 2 listopada, zarzucił głowie państwa ingerowanie w niezależność sądownictwa, zapowiedział zawiadomienie prokuratury w sprawie wypowiedzi Rafała Ziemkiewicza i stanowczo sprzeciwił się propozycjom konstytucyjnego resetu. Odniósł się również do nocnych wydarzeń w siedzibie TK oraz przyszłości koalicji rządzącej.

36 komentarzy

Społeczeństwo

Zobacz wszystkie
Społeczeństwo

Pieniądze po zmarłym w ZUS nawet po kilkunastu latach. Kto może je otrzymać i jak złożyć wniosek?

Nawet jeśli od śmierci bliskiej osoby minęło 10, 15 lub więcej lat, pieniądze zapisane na jej subkoncie w ZUS mogą nadal przysługiwać uprawnionym. Co ważne, nie zawsze muszą to być członkowie rodziny. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnia, kto ma prawo do tych środków, kiedy ich wypłata nie jest możliwa i jakie formalności należy załatwić.

2 komentarzy
Społeczeństwo

Rośnie niechęć do Ukraińców w polskim internecie. Nowy raport ujawnia niepokojący trend

W polskim internecie przybywa negatywnych wypowiedzi na temat Ukrainy i Ukraińców. Najnowsza analiza ponad 37 tysięcy publikacji pokazuje wzrost wrogich treści, nasilający się antagonizm polsko-ukraiński i coraz słabszą obecność głosów sprzeciwiających się nienawiści. Największe emocje wywołały spory o UPA, działalność Natalii Panczenko oraz świadczenia dla obywateli Ukrainy. Obraz ten wyłania się z raportu „Cyfrowy dialog – monitoring i interpretacja wizerunku ukraińskiej społeczności w Polsce” zrealizowanego przez Fundację Res Futura oraz Press Club Polska.

22 komentarzy
Społeczeństwo

Obywatelstwo polskie na nowych zasadach. Rząd planuje test, wyższe wymagania i surowszą kontrolę

Uzyskanie polskiego obywatelstwa może stać się znacznie trudniejsze. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowuje zmiany, które przewidują obowiązkowy test z wiedzy o Polsce, wyższe wymagania językowe oraz dokładniejszą weryfikację cudzoziemców. Projekt nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim został 27 października 2026 roku wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu.

11 komentarzy
Społeczeństwo

Polska ma o 165 tys. mieszkańców mniej. Nowe dane o urodzeniach i zgonach

Liczba ludności Polski nadal spada, a urodzeń jest coraz mniej. Wstępne dane za trzy kwartały 2026 roku pokazują jednak również wzrost liczby zawieranych małżeństw i spadek umieralności niemowląt. Pod koniec września kraj liczył około 37,2 mln mieszkańców — o 165 tys. mniej niż rok wcześniej.

16 komentarzy
Społeczeństwo

Jak zwiększyć przyszłą emeryturę? ZUS zaprasza osoby 50+ na szkolenie online

Od czego zależy wysokość emerytury i co można zrobić po pięćdziesiątce, aby zwiększyć przyszłe świadczenie? Te zagadnienia omówi ekspert ZUS podczas szkolenia online „Moja przyszła emerytura”. Spotkanie odbędzie się 22 października o godzinie 10.00. Trwają zapisy.

Społeczeństwo

Sąd orzekł przepadek samochodu. RPO wskazuje na niewyjaśnioną kwestię własności

Rzecznik Praw Obywatelskich złożył kasację do Sądu Najwyższego w sprawie przepadku auta należącego — według ustaleń ujawnionych po wyroku — do ojca skazanego. Zdaniem RPO sąd przed wydaniem orzeczenia nie sprawdził dostatecznie, kto był właścicielem pojazdu, mimo sprzecznych deklaracji oskarżonego.

11 komentarzy
Społeczeństwo

ZUS wykrył nieprawidłowości w 88 proc. kontroli w Lubelskiem

Prawie 1,2 tys. kontroli i ponad tysiąc spraw z nieprawidłowościami — to wyniki działań ZUS w województwie lubelskim od stycznia do sierpnia 2026 roku. Łączny skutek finansowy wykrytych błędów wyniósł 11,1 mln zł. Zakład coraz skuteczniej wskazuje płatników, u których ryzyko naruszenia przepisów jest największe.

7 komentarzy

Zdrowie i styl życia

Zobacz wszystkie

Nauka i technologia

Zobacz wszystkie
Nauka i technologie

Naukowcy z Lublina opatentowali nową metodę wykrywania składników mięsa. To może pomóc w walce z fałszowaniem żywności

Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie opracowali i opatentowali innowacyjną metodę pozwalającą wykrywać obecność wątroby wieprzowej w produktach spożywczych. Wynalazek umożliwia dokładniejszą identyfikację tkanek zwierzęcych wykorzystywanych w produkcji żywności. Rozwiązanie może w przyszłości wspierać laboratoria kontrolne w wykrywaniu zafałszowań i skuteczniejszej ochronie konsumentów.

2 komentarzy
Nauka i technologie

Politechnika Lubelska będzie kształcić pilotów i mechaników lotniczych. Znamy plany uczelni

Politechnika Lubelska przygotowuje nowy kierunek studiów, który umożliwi kształcenie przyszłych pilotów i mechaników lotniczych. Uczelnia nawiązała już współpracę z firmą Navcom Systems Fly, odpowiedzialną za szkolenia praktyczne. Pierwsi studenci mają rozpocząć naukę w roku akademickim 2028/2029. Zainteresowanie nową ofertą może być duże, ponieważ liczba kandydatów na studia lotnicze znacznie przewyższa dostępne miejsca.

9 komentarzy
Nauka i technologie

Trwalsze drogi ze starego asfaltu. Projekt trzech politechnik za ponad 11,5 mln zł

Blisko 50 naukowców, doktorantów i studentów z politechnik w Lublinie, Poznaniu i Gdańsku pracuje nad technologią, która ma pozwolić na ponowne wykorzystanie zużytego asfaltu niskiej jakości. Cel to trwalsze nawierzchnie, niższe koszty produkcji i mniejsze obciążenie środowiska. Według założeń z efektów badań kierowcy mogliby skorzystać za około trzy lata.

3 komentarzy
Nauka i technologie

Resort chce granicy 15 lat w mediach społecznościowych. Gawkowski żąda skuteczniejszej ochrony dzieci

Skuteczna weryfikacja wieku, szybsze usuwanie szkodliwych treści i sprawniejsza współpraca z polskimi służbami — takich działań od platform cyfrowych oczekuje wicepremier Krzysztof Gawkowski. Ministerstwo Cyfryzacji dąży również do wprowadzenia granicy 15 lat dla dostępu do serwisów społecznościowych. Podczas spotkania z przedstawicielami firm wskazano na niewystarczającą ochronę najmłodszych użytkowników.

11 komentarzy
Nauka i technologie

Atak hakerski na FELG. Firma zakończyła analizę i powiadamia placówki medyczne

FELG Software poinformowała o zakończeniu analizy zdarzenia bezpieczeństwa i zidentyfikowaniu placówek, których ono dotyczyło. W aktualizacji z 7 października spółka przekazała, że rozpoczyna wysyłkę indywidualnych powiadomień. Placówki objęte zdarzeniem mają otrzymać także pakiet dokumentów i rozwiązań umożliwiających zgłoszenie naruszenia oraz poinformowanie pacjentów.