Fala dezinformacji po zamachu w Krakowie. Ponad 200 milionów wyświetleń fałszywych informacji

Ponad 2 tysiące kont rozpowszechniających dezinformację

Tragiczny zamach, do którego doszło 7 listopada 2026 roku w Krakowie, wywołał nie tylko ogromne poruszenie społeczne, ale również falę dezinformacji w internecie. W wyniku ataku zginęło sześć osób. Niemal natychmiast po zdarzeniu w mediach społecznościowych zaczęły pojawiać się fałszywe informacje dotyczące sprawcy, okoliczności strzelaniny oraz rzekomych organizatorów zamachu.

Jak wynika z komunikatu Ministerstwa Cyfryzacji z 8 listopada, Ośrodek Analizy Dezinformacji NASK rozpoczął nadzwyczajne monitorowanie przestrzeni internetowej. W ciągu pierwszej doby zidentyfikowano i zgłoszono do moderacji ponad 2000 kont rozpowszechniających nieprawdziwe treści.

Wśród nich znalazły się zautomatyzowane boty publikujące wiadomości w kilku językach, przede wszystkim polskim, angielskim, francuskim i niderlandzkim. Analitycy wykryli również kilkadziesiąt profili posługujących się językiem rosyjskim lub zawierających odniesienia do Rosji.

Sama obecność takich kont nie stanowi jednak dowodu na zorganizowaną operację prowadzoną przez rosyjskie służby.

Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski podkreślił, że są to „sygnały wymagające szczególnej uwagi”, zaznaczając jednocześnie, że nie przesądzają one o pochodzeniu ani koordynacji całej operacji dezinformacyjnej.

Fałszywe informacje osiągnęły ogromne zasięgi

Według analizy NASK największe nasilenie dezinformacji odnotowano w sobotę 7 listopada około godziny 18. Wówczas nastąpiła kumulacja wcześniej publikowanych przekazów, które zaczęły docierać do coraz szerszego grona internautów.

Łączny skumulowany zasięg najpopularniejszych fałszywych narracji przekroczył tego dnia 200 milionów wyświetleń. Nie oznacza to jednak, że treści zobaczyło tyle samo różnych użytkowników, ponieważ jedna osoba mogła zetknąć się z nimi wielokrotnie.

Po sobotnim szczycie aktywność zaczęła stopniowo maleć. Kolejny wzrost zainteresowania tematem nastąpił w niedzielę 8 listopada około godziny 8 rano, jednak nowe publikacje nie osiągały już podobnych zasięgów.

Ministerstwo Cyfryzacji wskazało, że coraz częściej fałszywe informacje były rozpowszechniane przez zwykłych użytkowników, którzy udostępniali niesprawdzone wiadomości na swoich profilach.

Rzekomy udział rządu, Unii Europejskiej i wojska. Takie teorie krążyły w sieci

Jedną z najbardziej rozpowszechnionych teorii spiskowych było twierdzenie, że zamach został zaplanowany przez polski rząd przy współudziale Unii Europejskiej. Według szacunków NASK ta nieprawdziwa narracja mogła osiągnąć nawet 200 milionów wyświetleń.

Inna fałszywa informacja sugerowała, że atak miał posłużyć władzom jako pretekst do odwołania Marszu Niepodległości. Przekaz ten zyskał szczególną popularność 7 listopada po południu, osiągając zasięg około 5,6 miliona. Został oficjalnie zdementowany.

Duże zainteresowanie wzbudziły również spekulacje dotyczące przynależności napastnika do wojska. Powodem ich pojawienia się był ubiór sprawcy przypominający umundurowanie. Nieprawdziwe doniesienia o tym, że mężczyzna był żołnierzem, osiągnęły zasięg blisko 18 milionów, zanim zostały zdementowane.

W pierwszych godzinach po tragedii rozpowszechniano także teorię o rzekomym związku strzelaniny z protestami przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przekaz, który mógł dotrzeć do 14 milionów odbiorców, opierał się między innymi na nieprawdziwych twierdzeniach o niewystarczającej liczbie funkcjonariuszy zabezpieczających miejsce zdarzenia.

Próby obarczenia Ukrainy odpowiedzialnością za zamach

Wśród dezinformacyjnych przekazów pojawiły się także twierdzenia, że sprawca strzelaniny był obywatelem Ukrainy lub że za organizacją zamachu stały ukraińskie służby.

Informacje te szybko straciły popularność po oficjalnym potwierdzeniu przez policję, że napastnik był Polakiem.

Nie zakończyło to jednak prób wykorzystywania tragedii do rozpowszechniania antyukraińskich treści. W kolejnych publikacjach sugerowano bowiem, że sprawca miał być najemnikiem walczącym wcześniej w ukraińskiej armii. Również te twierdzenia zostały zakwalifikowane przez analityków jako element dezinformacji.

Teorie o statystach i upozorowanym zamachu

W niedzielę 8 listopada zaczęła rozwijać się kolejna fałszywa narracja, według której krakowski zamach miał zostać wyreżyserowany, a w zdarzeniu mieli uczestniczyć wynajęci statyści.

W przeciwieństwie do wcześniejszych teorii przekaz ten nie zdobył jednak znaczących zasięgów.

Analitycy zwrócili uwagę na charakterystyczny mechanizm działania dezinformacji. Kiedy jedna nieprawdziwa informacja zostaje zdementowana, w jej miejsce pojawia się kolejna, często jeszcze bardziej sensacyjna. Celem takich działań jest podtrzymywanie zainteresowania, wywoływanie silnych emocji i podważanie zaufania do oficjalnych komunikatów.

Ministerstwo Cyfryzacji i ABW prowadzą skoordynowane działania

W związku ze skalą zagrożenia Ministerstwo Cyfryzacji oraz NASK rozpoczęły współpracę z centrum antyterrorystycznym Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w specjalnym trybie operacyjnym określanym jako „War Room”.

Działania obejmują bieżącą analizę publikacji internetowych, identyfikowanie fałszywych narracji oraz przekazywanie zgłoszeń do administratorów platform społecznościowych.

Resort cyfryzacji podkreśla, że szybkie publikowanie zweryfikowanych informacji przez policję, prokuraturę i pozostałe instytucje publiczne przyczynia się do ograniczania popularności nieprawdziwych przekazów.

Jednocześnie służby zwracają uwagę, że wygaszenie jednej fali dezinformacji nie oznacza całkowitego wyeliminowania zagrożenia.

Jak rozpoznać dezinformację i nie dać się zmanipulować?

Fałszywe informacje rozpowszechniane po dramatycznych wydarzeniach stanowią szczególne zagrożenie. Wykorzystują strach, niepewność oraz potrzebę szybkiego uzyskania informacji.

Autorzy takich przekazów często posługują się sensacyjnymi nagłówkami, zmanipulowanymi nagraniami, niesprawdzonymi relacjami lub twierdzeniami o posiadaniu wiedzy ukrywanej przed opinią publiczną.

Mechanizmy działania mediów społecznościowych dodatkowo sprzyjają rozprzestrzenianiu emocjonalnych publikacji. Im większe zainteresowanie wywołuje dany wpis, tym większa szansa, że zostanie pokazany kolejnym odbiorcom.

Dlatego eksperci zalecają przede wszystkim sprawdzanie pochodzenia informacji, porównywanie wiadomości z oficjalnymi komunikatami oraz powstrzymywanie się od udostępniania niesprawdzonych doniesień.

Podejrzane publikacje można również zgłaszać za pośrednictwem specjalnego formularza udostępnionego przez NASK.

Tragedia w Krakowie pokazała, że w sytuacjach kryzysowych walka z dezinformacją staje się jednym z istotnych elementów bezpieczeństwa publicznego. Szybkość przekazywania wiadomości nie może zastępować ich rzetelnej weryfikacji, a każde bezrefleksyjne udostępnienie fałszywej informacji może przyczyniać się do zwiększania jej zasięgu.

Źródło: Ministerstwo Cyfryzacji