11 listopada ulicami Warszawy przeszedł Marsz Niepodległości. Jak co roku zgromadził setki tysięcy osób z różnych części kraju. Tegoroczne wydarzenie odbywało się pod hasłem „Polak w Polsce gospodarzem!”. Mało kto jednak wie, że te słowa mają bezpośredni związek z głośną sprawą sądową z naszego regionu. Właśnie m.in. za ich skandowanie podczas manifestacji antyimigracyjnej w Zamościu kobieta została nieprawomocnie skazana za nawoływanie do nienawiści.
Sprawa dotyczy wydarzeń z lipca 2025 roku. Wówczas na Rynku Wielkim w Zamościu odbyła się manifestacja pod hasłem „Stop imigracji”. Jedną z osób zabierających głos była Oliwia Olejniczak, działaczka Młodzieży Wszechpolskiej, studentka i matka małego dziecka.
Podczas zgromadzenia kobieta miała między innymi wypowiadać obraźliwe określenia dotyczące osób czarnoskórych i ostrzegać przed sprowadzaniem do Zamościa imigrantów oraz wyznawców islamu. W swoim wystąpieniu odwoływała się również do obaw o bezpieczeństwo własne i swojego dziecka.
Oprócz wspomnianych wcześniej słów, padły też takie: „Nie pozwólmy na to, żeby do naszego pięknego Zamościa sprowadzić murzyństwo i islamistów, którzy będą mordować nas i nasze dzieci. Jestem mamą, jestem Polką. Boję się o przyszłość mojego dziecka. Po prostu się boję, że przyjdzie jakiś Murzyn, gdy będę z dzieckiem na spacerze i zrobi nam krzywdę. Nie pozwólmy, by Murzyni, islamiści, kolonizowali nasz piękny Zamość”.
Prokuratura Rejonowa w Hrubieszowie oskarżyła ją o publiczne nawoływanie do nienawiści na tle różnic narodowościowych, rasowych i wyznaniowych. Zarzuty dotyczyły wypowiedzi odnoszących się do osób o czarnym lub ciemnym kolorze skóry, Kolumbijczyków oraz wyznawców islamu.
Śledczy argumentowali, że wypowiedzi nie miały charakteru wyłącznie prywatnych przekonań czy opinii. Zwracali uwagę na ich publiczny charakter, kontekst manifestacji, podniesiony głos i sposób przekazywania treści.
W lipcu 2026 roku Sąd Rejonowy w Zamościu uznał Oliwię Olejniczak za winną zarzucanego jej czynu. Wymierzył jej grzywnę w wysokości 3 tys. zł. Orzekł również podanie wyroku do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie informacji o rozstrzygnięciu na tablicach ogłoszeń Sądu Rejonowego i Urzędu Miasta Zamość przez sześć miesięcy.
W uzasadnieniu sąd wskazywał, że takie działanie ma uświadomić lokalnej społeczności, iż nawoływanie do nienawiści jest czynem nagannym i wiąże się z konsekwencjami prawnymi.
Obrona zaskarżyła je w całości, domagając się uniewinnienia kobiety. Reprezentują ją prawnicy Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris.
Wyrok wywołał duże emocje, szczególnie w środowiskach narodowych i konserwatywnych. Do sprawy odnosił się między innymi Piotr Zduńczyk, lider Konfederacji na Zamojszczyźnie i wiceprezes Ruchu Narodowego w województwie lubelskim.
Polityk krytykował rozstrzygnięcie sądu, wskazując, że jego zdaniem doszło do ograniczenia wolności słowa i prawa do publicznego wyrażania sprzeciwu wobec polityki migracyjnej. Podnosił również, że hasło „Polak w Polsce gospodarzem” nie powinno być utożsamiane z nawoływaniem do nienawiści.
Wokół sprawy pojawił się szczególnie istotny wątek dotyczący samego hasła. Według relacji przedstawicieli środowisk wspierających oskarżoną, podczas ustnego uzasadnienia wyroku sąd odnosił się do wezwania do skandowania tych słów jako elementu wypowiedzi, która miała podkreślać uprzywilejowanie i wyższość Polaków nad imigrantami.
To właśnie ten aspekt stał się jednym z powodów, dla których tegoroczny Marsz Niepodległości odbył się pod identycznym hasłem. Organizatorzy wydarzenia wskazywali, że przekonanie o prawie Polaków do decydowania o własnym państwie, jego bezpieczeństwie i polityce migracyjnej nie oznacza wrogości wobec innych narodów.
We wtorek, 17 listopada, sprawą zajmował się Sąd Okręgowy w Zamościu, który rozpatruje apelację od wyroku pierwszej instancji.
Podczas rozprawy obrona zwróciła uwagę na zastrzeżenia dotyczące opinii językoznawczej sporządzonej na potrzeby postępowania. Jej autor, za której przygotowanie zapłacono 5 tys. zł, miał w swoim opracowaniu zawrzeć również oceny wykraczające poza analizę językową. Jak wskazywała reprezentująca oskarżoną mecenas Magdalena Majkowska z Ordo Iuris, podważało to obiektywizm tej ekspertyzy.
Według przedstawicieli obrony autor opinii miał między innymi wzywać organy ścigania i sądy do szybkiego karania, a także formułować oceny dotyczące osób podzielających poglądy oskarżonej.
Sąd pierwszej instancji nie oparł rozstrzygnięcia bezpośrednio na tej opinii, jednak obrona domagała się ponownego przeanalizowania kwestii językowych.
Sąd Okręgowy przychylił się do wniosku obrony i dopuścił dowód z opinii nowego biegłego językoznawcy. Ekspert będzie musiał odpowiedzieć między innymi na pytanie, czy skandowane podczas zamojskiej manifestacji hasło „Polak w Polsce gospodarzem” może stanowić nawoływanie do nienawiści.
Rozprawę odroczono bez wyznaczenia kolejnego terminu. Oznacza to, że na ostateczne rozstrzygnięcie w tej sprawie trzeba będzie jeszcze poczekać.
Stowarzyszenie Marsz Niepodległości chce włączyć się do postępowania
Wtorkowa rozprawa przyniosła również kolejny istotny wątek. Do postępowania w charakterze przedstawiciela organizacji społecznej chce przystąpić Stowarzyszenie Marsz Niepodległości.
Obecny w Zamościu prezes stowarzyszenia Bartosz Malewski złożył w tej sprawie odpowiedni wniosek. Jak argumentował, rozstrzygnięcie ma znaczenie nie tylko dla samej oskarżonej, ale również dla debaty publicznej i granic wolności słowa.
W ocenie Malewskiego wyrok pierwszej instancji może prowadzić do ograniczania możliwości publicznego wyrażania poglądów dotyczących polityki migracyjnej. Stowarzyszenie chce więc uczestniczyć w dalszym postępowaniu.
Do decyzji sądu o powołaniu kolejnego biegłego odniósł się również wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak. W mediach społecznościowych krytycznie ocenił konieczność zamawiania kolejnych ekspertyz językowych i odraczania rozstrzygnięcia. Jego zdaniem sprawa nie powinna być tak długo procedowana.