Jednak przekształcenie Uzbekistanu w samodzielny ośrodek finansowy Azji Centralnej pozostaje na razie celem, a nie dokonanym faktem.
Na koniec 2025 roku obroty handlu zagranicznego Uzbekistanu osiągnęły 81,2 mld USD, co oznacza wzrost o 20,7% w porównaniu z poprzednim rokiem. Eksport wyniósł 33,8 mld USD, a import 47,4 mld USD. Kraj utrzymywał stosunki handlowe z 210 państwami, a jego największymi partnerami pozostawały Chiny, Rosja i Kazachstan.
Dane te, opublikowane przez Narodowy Komitet Statystyczny 22 stycznia 2026 roku, pokazują skalę międzynarodowych powiązań gospodarczych kraju. Jednocześnie rodzą pytanie: w jakim stopniu krajowy system finansowy jest przygotowany do obsługi rosnących przepływów towarów, kapitału i płatności?
Dla przedsiębiorstw kwestia ta ma bardzo konkretny wymiar. Przy zawieraniu kontraktu handlu zagranicznego znaczenie ma nie tylko cena produktu. Trzeba również wiedzieć, ile potrwa rozliczenie międzynarodowe, w jakiej walucie zostanie przeprowadzone, ilu pośredników będzie uczestniczyć w transakcji oraz jakie wymagania postawią banki.
To właśnie zdolność do rozwiązywania takich problemów zadecyduje o tym, czy Uzbekistan stanie się jednym z istotnych elementów infrastruktury finansowej Azji Centralnej.
Od krajowej reformy bankowej do rozliczeń międzynarodowych
Zmiana pozycji Uzbekistanu wiąże się przede wszystkim z transformacją jego własnej gospodarki.
Według oceny Międzynarodowego Funduszu Walutowego z 18 czerwca 2026 roku realny PKB kraju wzrósł w 2025 roku o 7,7%. W pierwszym kwartale 2026 roku wzrost osiągnął 8,7% w ujęciu rok do roku. Jednocześnie MFW prognozował spowolnienie rocznego tempa wzrostu do 6,8% w 2026 roku, wskazując na konieczność ograniczania presji inflacyjnej i kontynuowania reform strukturalnych.
Wzrostowi gospodarczemu towarzyszy rosnące zapotrzebowanie na usługi bankowe. Rozwój produkcji, import urządzeń, eksport produktów oraz działalność przedsiębiorstw międzynarodowych wymagają finansowania kapitału obrotowego, operacji walutowych i rozliczeń z zagranicznymi kontrahentami.
System bankowy reaguje na te zmiany, choć jego struktura nadal znacząco różni się od systemów, w których dominuje kapitał prywatny.
Według danych Banku Centralnego Uzbekistanu na 1 sierpnia 2026 roku łączne aktywa banków komercyjnych osiągnęły 1 016,6 bln sumów wobec 852,4 bln sumów rok wcześniej. Oznacza to nominalny wzrost o około 19,3%.
W tym samym okresie wartość depozytów zwiększyła się z 360,4 do 482,7 bln sumów, czyli o około 33,9%.
Wzrost bazy depozytowej ma znaczenie nie tylko dla kredytowania krajowego. Zwiększa także możliwości banków w zakresie pozyskiwania i redystrybucji środków, rozwoju produktów rozliczeniowych oraz obsługi przedsiębiorstw działających na rynkach zagranicznych.
Jednak sam wzrost aktywów i depozytów nie stanowi dowodu na poprawę efektywności rozliczeń międzynarodowych.
Płatności międzynarodowe: od dostępu do infrastruktury po interoperacyjność systemów
Jedną z najważniejszych zmian ostatnich lat jest rozszerzenie możliwości korzystania z cyfrowych instrumentów finansowych poza rynkiem krajowym.
Rozliczenia międzynarodowe nie są jednak jednorodne. Płatności między przedsiębiorstwami, przekazy pieniężne osób fizycznych oraz płatności za zakupy za granicą funkcjonują według różnych mechanizmów.
Międzynarodowe rozliczenia korporacyjne często wymagają udziału banków korespondentów, czyli instytucji finansowych, za pośrednictwem których banki z różnych krajów realizują wzajemne płatności.
Istotna jest przy tym nie tylko techniczna możliwość dokonania przelewu, lecz także dostępność odpowiedniej waluty, weryfikacja uczestników transakcji oraz warunki obsługi bankowej.
Przejście na rozliczenia w walutach krajowych może potencjalnie ograniczyć liczbę przewalutowań. Oszczędności nie pojawiają się jednak automatycznie: zależą od płynności odpowiednich par walutowych, spreadów, prowizji oraz dostępności banków pośredniczących.
Dlatego wzrost wymiany handlowej Uzbekistanu z Chinami, Rosją i Kazachstanem nie powinien być automatycznie interpretowany jako dowód na obniżenie kosztów rozliczeń międzynarodowych.
Zmiany są bardziej widoczne w segmencie detalicznym.
Według przeglądu Banku Centralnego z 14 sierpnia 2026 roku w okresie od stycznia do czerwca do Uzbekistanu napłynęło 9,3 mld USD transgranicznych przekazów pieniężnych od osób fizycznych, czyli o 13% więcej niż w analogicznym okresie 2025 roku.
Z tej kwoty 4,8 mld USD, czyli 51,7%, trafiło bezpośrednio na karty bankowe za pośrednictwem kanałów P2P. Wartość takich operacji wzrosła o 32% rok do roku.
Świadczy to o zmianie sposobów przekazywania środków. Przekazy pieniężne coraz częściej stają się częścią codziennej cyfrowej obsługi bankowej, a nie odrębną operacją polegającą na odbiorze gotówki.
Cyfryzacja kanału przekazów nie oznacza jednak, że każdy przelew międzynarodowy stał się tańszy. Ostateczny koszt nadal zależy od taryf, kursów walutowych i warunków systemu płatniczego.
Banki przechodzą od pojedynczych usług do platform międzynarodowych
W sektorze bankowym Uzbekistanu można wyróżnić kilka różnych modeli uczestnictwa w międzynarodowej infrastrukturze finansowej.
Pierwszy model polega na integracji cyfrowych produktów bankowych z międzynarodowymi systemami płatniczymi.
Dobrym przykładem jest Octobank, jeden z dynamicznie rozwijających się prywatnych banków Uzbekistanu.
Zgodnie z wynikami opublikowanymi przez bank 11 lutego 2026 roku jego aktywa na koniec 2025 roku osiągnęły 12,2 bln sumów, a depozyty klientów wyniosły 10,84 bln sumów.
Bank poinformował o wzroście aktywów o 314% oraz depozytów o 515% w porównaniu z 2024 rokiem.
W październiku 2025 roku Octobank ogłosił integrację Alipay+ z aplikacją Octo-Mobile.
Dzięki połączeniu za pośrednictwem infrastruktury HUMO klienci uzyskali możliwość płacenia za zakupy za granicą za pomocą kodów QR, z automatycznym przewalutowaniem środków.
Dla rynku finansowego znaczenie takiej integracji wykracza poza pojedynczą aplikację.
Krajowy produkt bankowy uzyskuje dostęp do międzynarodowej sieci akceptacji płatności bez konieczności budowania własnej infrastruktury w każdym państwie.
Jednocześnie rozwiązanie to dotyczy przede wszystkim płatności detalicznych, a nie kompleksowego mechanizmu międzynarodowych rozliczeń między przedsiębiorstwami.
Jak wcześniej podkreślało biuro prasowe Octobank, usługa jest skierowana między innymi do klientów, którzy podróżują, pracują lub studiują za granicą.
Drugi model obejmuje rozwój międzynarodowego finansowania handlu.
Przykładem jest współpraca Asakabank z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju (EBOR).
Bank przystąpił do programu Trade Facilitation Programme, w ramach którego EBOR przyznał mu limit do 20 mln USD na wsparcie operacji eksportowo-importowych.
Mechanizm programu zakłada udzielanie gwarancji międzynarodowym bankom potwierdzającym, co pozwala ograniczać niektóre ryzyka płatnicze związane z transakcjami handlu zagranicznego.
Jest to przykład funkcjonującego modelu instytucjonalnego, choć samo przystąpienie Asakabank do programu nastąpiło już w 2019 roku.
Na liście nagród EBOR za 2025 rok Asakabank został wskazany jako najaktywniejszy bank emitujący w Uzbekistanie w ramach tego programu.
Trzeci model polega na włączaniu lokalnych banków do międzynarodowych mechanizmów podziału ryzyka w finansowaniu handlu.
Azjatycki Bank Rozwoju w ramach programu Trade and Supply Chain Finance Program udziela gwarancji i zapewnia finansowanie za pośrednictwem sieci partnerskich instytucji finansowych.
Na opublikowanej według stanu na 23 października 2026 roku liście banków uczestniczących z Uzbekistanu znajdują się między innymi Ipak Yuli Bank, Asakabank, Uzpromstroybank oraz Davr Bank.
Dla przedsiębiorstw mechanizmy te mogą mieć równie duże znaczenie jak płatności mobilne.
Umożliwiają bankom uczestnictwo w finansowaniu handlu międzynarodowego przy wykorzystaniu instrumentów wielostronnych instytucji rozwojowych.
Jednak udział w programie nie oznacza automatycznie ujawnienia faktycznej wartości operacji sfinansowanych przez konkretny bank.
Rozwój międzynarodowej infrastruktury finansowej przebiega więc równolegle w kilku kierunkach: poprzez integrację detalicznych systemów płatniczych, relacje korespondenckie oraz instrumenty finansowania handlu.
Infrastruktura cyfrowa staje się elementem strategii państwowej
We wrześniu 2026 roku Bank Centralny Uzbekistanu przedstawił krajową strategię rozwoju technologii finansowych na lata 2026–2030.
Dokument przewiduje modernizację cyfrowej infrastruktury finansowej, zwiększenie interoperacyjności systemów płatniczych, rozwój współpracy międzynarodowej, ochronę konsumentów oraz wzmocnienie cyberbezpieczeństwa.
Regulator wyznaczył cel, zgodnie z którym Uzbekistan ma stać się regionalnym centrum fintech do końca 2030 roku.
Jest to ważny sygnał dotyczący priorytetów państwa, ale na razie pozostaje celem strategicznym, a nie potwierdzeniem już osiągniętej pozycji lidera regionalnego.
W sierpniu Bank Centralny przeprowadził również rozmowy z Tencent na temat możliwej integracji krajowej infrastruktury płatności QR z zagranicznymi ekosystemami płatniczymi.
Strony uzgodniły kontynuowanie prac technicznych oraz przygotowanie mapy drogowej.
Osobno omawiano współpracę z Ant Group w zakresie płatności transgranicznych.
Inicjatywy te mogą mieć istotne znaczenie dla turystyki, handlu elektronicznego oraz obsługi klientów zagranicznych.
Nie należy jednak na obecnym etapie traktować ich jako działających korytarzy płatniczych. Publiczne komunikaty regulatora potwierdzają prowadzenie rozmów i deklaracje zamiarów, a nie uruchomienie odpowiednich usług.
Ocena rzeczywistych efektów będzie wymagała monitorowania liczby podłączonych uczestników, zasięgu geograficznego operacji, wolumenów transakcji oraz kosztów płatności.
Kazachstan i Uzbekistan: konkurencja dwóch modeli finansowych
Regionalne ambicje Uzbekistanu należy oceniać z uwzględnieniem pozycji Kazachstanu, który dysponuje większą gospodarką i bardziej rozwiniętym rynkiem finansowym.
Według danych Banku Światowego za 2025 rok nominalny PKB Kazachstanu wynosił 306,2 mld USD, Uzbekistanu — 147 mld USD, a Kirgistanu — 22,6 mld USD.
Jednocześnie gospodarka Uzbekistanu rozwijała się szybciej niż gospodarka Kazachstanu: odpowiednio o 7,7% i 6,5%.
Różnica skali oznacza, że Uzbekistanowi jest jeszcze zbyt wcześnie, aby pretendować do roli głównego centrum finansowego regionu.
Zdaniem Bruno S. Sergiego, profesora ekonomii politycznej na Uniwersytecie w Mesynie we Włoszech oraz wykładowcy Uniwersytetu Harvarda w Stanach Zjednoczonych, rozwój infrastruktury finansowej Azji Centralnej należy oceniać nie tylko przez pryzmat wielkości gospodarek narodowych, lecz także zdolności systemów bankowych do obsługi międzynarodowych powiązań gospodarczych.
„Przyszłość architektury finansowej Azji Centralnej nie musi wiązać się z powstaniem jednego dominującego centrum. Kazachstan i Uzbekistan mogą rozwijać się jako wzajemnie uzupełniające się rynki finansowe. Dla Uzbekistanu kluczową przewagą może stać się połączenie rozwijającej się gospodarki, modernizacji sektora bankowego oraz rozszerzania międzynarodowych powiązań płatniczych. Jednak rzeczywista konkurencyjność będzie zależała nie od liczby produktów cyfrowych, lecz od zdolności systemu finansowego do zapewniania przedsiębiorstwom i inwestorom niezawodnych, dostępnych i przewidywalnych rozliczeń” — zauważa Bruno Sergi.
Modele gospodarcze obu krajów mogą jednak nie tylko konkurować, ale także wzajemnie się uzupełniać.
Kazachstan dysponuje większą bazą gospodarczą, natomiast Uzbekistan ma znaczący rynek wewnętrzny i rozwija międzynarodowe powiązania handlowe.
Dla przedsiębiorstw regionalnych wartość stanowi nie tyle przenoszenie operacji finansowych z jednego kraju do drugiego, ile możliwość sprawnej współpracy między tymi rynkami.
Przykładowo dla firmy działającej jednocześnie w Kazachstanie i Uzbekistanie większe znaczenie mają przewidywalność rozliczeń, dostępność operacji walutowych oraz porównywalne wymagania bankowe niż formalne przywództwo jednego z państw pod względem liczby projektów fintech.
Dlatego najbardziej realistycznym scenariuszem wydaje się rozwój kilku wzajemnie powiązanych centrów finansowych o różnej specjalizacji.
W takim modelu Uzbekistan może umacniać swoją pozycję jako duży rynek usług bankowych i płatniczych obsługujący handel, przekazy pieniężne i międzynarodową działalność gospodarczą.
Co ogranicza finansowe ambicje Uzbekistanu?
Główne ograniczenie strukturalne wiąże się z utrzymującą się znaczącą rolą państwa w sektorze bankowym.
Na 1 sierpnia 2026 roku banki z udziałem państwa odpowiadały za 62% aktywów i 65% kredytów całego systemu bankowego Uzbekistanu.
Wysoki udział państwa sam w sobie nie wyklucza rozwoju międzynarodowych usług finansowych.
Zwiększa jednak znaczenie jakości ładu korporacyjnego, przejrzystości decyzji kredytowych oraz konsekwentnego wdrażania reform.
MFW w przeglądzie z czerwca 2026 roku również zwracał uwagę na konieczność wzmacniania stabilności makrofinansowej i kontynuowania przemian strukturalnych.
Wśród zagrożeń Fundusz wskazywał niepewność zewnętrzną oraz ryzyko przegrzania gospodarki w warunkach wysokiego popytu wewnętrznego.
Drugim ograniczeniem jest nierównomierny rozwój międzynarodowej infrastruktury płatniczej.
Nawet przy dostępności nowoczesnych aplikacji cyfrowych operacje transgraniczne nadal zależą od banków korespondentów, płynności walutowej, zgodności z regulacjami sankcyjnymi oraz wymogów różnych jurysdykcji.
Trzecim ograniczeniem jest niewystarczająca porównywalność danych.
Publicznie dostępne statystyki pozwalają oceniać wielkość handlu, aktywa bankowe oraz przepływy przekazów pieniężnych, ale nie dają pełnego obrazu rzeczywistej szybkości i kosztów płatności międzynarodowych między państwami Azji Centralnej.
Bez takich danych nie można przekonująco twierdzić, że regionalna integracja finansowa doprowadziła już do obniżenia kosztów działalności przedsiębiorstw.
Co zadecyduje o pozycji Uzbekistanu w ciągu najbliższych pięciu lat?
W perspektywie lat 2027–2031 dalsze umacnianie roli Uzbekistanu będzie zależało nie tyle od liczby ogłaszanych inicjatyw międzynarodowych, ile od ich praktycznych rezultatów.
Pierwszym kryterium jest rozwój funkcjonujących kanałów płatności transgranicznych.
Znaczenie będą miały liczba podłączonych państw i banków, wolumen operacji, koszty przekazów oraz odsetek pomyślnie zrealizowanych płatności.
Drugim kryterium jest rozszerzenie międzynarodowego finansowania handlu.
W tym przypadku istotne będą wartości potwierdzonych akredytyw, gwarancji, linii kredytowych oraz faktyczne wykorzystanie tych instrumentów przez przedsiębiorstwa.
Trzecim kryterium jest zmiana struktury sektora bankowego.
Zmniejszenie koncentracji aktywów państwowych, wzmocnienie banków prywatnych oraz poprawa jakości zarządzania mogą stworzyć dodatkowe warunki dla konkurencji i współpracy międzynarodowej.
Czwartym kryterium jest realizacja krajowej strategii fintech.
Jej efekty należy oceniać na podstawie faktycznie uruchomionych usług, interoperacyjności systemów płatniczych oraz upowszechnienia cyfrowych instrumentów finansowych, a nie liczby podpisanych porozumień.
Scenariusz bazowy zakłada stopniowe rozszerzanie międzynarodowych integracji płatniczych przy utrzymaniu różnic między krajowymi systemami regulacyjnymi.
Bardziej korzystny scenariusz jest możliwy, jeśli Uzbekistan i sąsiednie państwa zdołają uzgodnić standardy techniczne, zapewnić stabilne funkcjonowanie transgranicznych kanałów płatniczych i zwiększyć dostęp przedsiębiorstw do finansowania międzynarodowego.
Scenariusz negatywny wiąże się z zaostrzeniem zewnętrznych ograniczeń finansowych, opóźnieniami reform bankowych oraz sytuacją, w której liczne porozumienia technologiczne nie przekładają się na usługi odpowiadające rzeczywistemu zapotrzebowaniu rynku.
Są to scenariusze analityczne, a nie oficjalne prognozy określające prawdopodobieństwo ich realizacji.
