Dokumenty przekazano dyrektorowi muzeum Tomaszowi Kranzowi podczas uroczystości, która odbyła się 23 października 2026 roku w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pochodzą one z odwołanej licytacji ogłoszonej w ubiegłym roku przez niemiecki dom aukcyjny.
Pierwszy od dawna znak życia
Większość przekazanego zbioru stanowią karty pocztowe wysłane przez więźniów KL Lublin do rodzin w latach 1943–1944. Osadzeni dziękowali w nich za otrzymane paczki i informowali bliskich o stanie zdrowia. Dla adresatów korespondencja ta miała szczególne znaczenie: nierzadko była pierwszym od dłuższego czasu znakiem życia nadawcy, a jednocześnie wiadomością o miejscu jego pobytu.
Karty z gotowym, wydrukowanym tekstem i charakterystycznym okrągłym stemplem Polskiego Czerwonego Krzyża stanowiły formę oficjalnej korespondencji, podlegającej obozowej cenzurze. Choć zawierają niewiele informacji o warunkach uwięzienia, odzwierciedlają skalę pomocy, którą w latach 1943–1944 objęci byli przede wszystkim polscy więźniowie KL Lublin.
Dokumenty przywracają nazwiska i losy
Wśród archiwaliów znajduje się karta z paczki wysłanej 26 stycznia 1944 roku przez delegaturę Rady Głównej Opiekuńczej we Lwowie do Mariana Galusa, więźnia KL Lublin oznaczonego numerem 2458. Muzeum posiada już inny dokument dotyczący tego mężczyzny. Wynika z niego, że Galus zmarł w obozie 19 kwietnia 1944 roku.
Do zbiorów trafiły również trzy karty pocztowe wysłane z obozu pracy przy ulicy Lipowej 7 w Lublinie. Ich autorem był jeniec wojenny Josif (Josef) Medwied, który korespondował ze swoją matką.
To jedyne w archiwum muzeum świadectwa dotyczące tego obozu z lat 1941–1942, czyli z okresu, gdy podlegał on bezpośrednio szefowi policji i SS Odilowi Globocnikowi.
Od planowanej sprzedaży do zbiorów instytucji
W listopadzie 2025 roku Dom Aukcyjny Felzmann w Neuss w Nadrenii Północnej-Westfalii planował sprzedaż ponad 600 oryginalnych dokumentów związanych z historią niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i zagłady, gett oraz innych miejsc zbrodni III Rzeszy.
Dzięki współpracy z krajem związkowym Nadrenia Północna-Westfalia oraz wsparciu zewnętrznych darczyńców Fundacja Auschwitz-Birkenau nabyła 30 stycznia 2026 roku 433 dokumenty historyczne wystawione na aukcji. Z tej puli 289 archiwaliów przekazano 23 października do 18 instytucji.
Podczas uroczystości ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska zaapelowała o zabezpieczanie podobnych świadectw:
— Kieruję apel do wszystkich osób i instytucji posiadających dokumenty obozowe, korespondencję więźniów, świadectwa życia w gettach czy osobiste pamiątki po ofiarach prześladowań – przekazujcie je do muzeów, archiwów i Miejsc Pamięci, dajcie historykom możliwość ich zbadania, a kolejnym pokoleniom poznania zapisanych w nich historii. Nie zmienimy historii ludzi, do których należały te świadectwa. Możemy jednak zrobić wszystko, by one przetrwały – przekazała Marta Cienkowska.
Zachowanie pamięci o ofiarach KL Lublin jest jednym z najważniejszych zadań Państwowego Muzeum na Majdanku. Przekazane dokumenty uzupełniają zasób, który wraz z fotografiami i relacjami świadków pozwala poznawać historie konkretnych ludzi.
Źródło: Państwowe Muzeum na Majdanku
