Za 500 dolarów mieli malować „Sława UPA” na pomnikach. Na liście prowokacyjnej akcji znalazł się Lublin

W ostatnim czasie w Polsce coraz częściej pojawiają się działania, których celem jest podsycanie niechęci między Polakami a Ukraińcami. Wykorzystywane są do tego zarówno fałszywe informacje rozpowszechniane w internecie, jak i prowokacje w przestrzeni publicznej. Chodzi o wywoływanie napięć, wzajemnej nieufności i przekonania, że obie społeczności są wobec siebie wrogie.

O tym, że za częścią działań wymierzonych w relacje polsko-ukraińskie mogą stać zorganizowane operacje dezinformacyjne, informują również eksperci. W analizie opublikowanej w sierpniu 2026 roku Polski Instytut Spraw Międzynarodowych wskazywał, że Rosja wykorzystuje istniejące napięcia historyczne i społeczne, aby pogłębiać konflikt między oboma narodami. W sieci rozpowszechniane są treści przedstawiające Ukraińców jako zagrożenie dla Polski, a także materiały mające wzbudzać niechęć wobec uchodźców i pomocy udzielanej Ukrainie.

Jedna z kolejnych tego typ akcji miała objąć również Lublin. Na Telegramie pojawiło się ogłoszenie, w którym oferowano dobrze płatne zlecenie na terenie Polski. Zainteresowali się nim dziennikarze niezależnego białoruskiego portalu MOST.

Postanowiono sprawdzić ofertę, nawiązując kontakt z jej autorem i udając zainteresowanego wykonaniem zadania. W trakcie rozmowy dowiedziano się, że w kilku miejscach należy namalować napis „Sława UPA” oraz umieścić specjalne kody QR. Początkowo zlecenie dotyczyło Poznania, gdzie wskazano pomnik Adama Mickiewicza oraz monument upamiętniający Poznański Czerwiec 1956 roku. Z rozmowy wynikało jednak, że podobne działania planowano również w innych miastach. Na liście znalazły się Lublin, Warszawa i Wrocław.

Celem miało być wywołanie konfliktu

Według relacji dziennikarza MOST-u, zleceniodawca nie ukrywał, że proponowane działania są nielegalne. Udzielał też wskazówek, jak uniknąć odpowiedzialności: „Jeśli zakryjesz twarz i szybko wszystko zrobisz, to cię nie znajdą”. Doradzał też wykonanie zadania po zmroku i przekonywał, że w pobliżu pomników nie ma kamer.

Rozmówca miał również przekonywać, że opinia publiczna będzie podejrzewać Rosję o organizowanie takich incydentów. Przy czym jednak tu warto zauważyć, że odbiór społeczeństwa polskiego z pewnością byłby zupełnie inny. Na pewno nie kojarzyli by UPA z Rosją, lecz z Ukrainą. Zwłaszcza mając na uwadze ostatnie wydarzenia gloryfikujące UPA w tym kraju.

W rozmowie pojawił się też istotny element całej operacji: prowokacyjne napisy miały wywołać oburzenie, a następnie zostać wykorzystane do pogłębiania napięć społecznych i konfliktu polsko-ukraińskiego.

O możliwym związku takich metod z działaniami służb specjalnych mówił przedstawiciel białoruskiej organizacji BELPOL. Zwrócił uwagę na werbowanie przypadkowych osób za pośrednictwem komunikatorów internetowych i oferowanie im pieniędzy za wykonanie konkretnych zadań. Taki sposób działania może odpowiadać schematom wykorzystywanym w operacjach hybrydowych.

Napisy pojawiły się już w kilku miastach

Dziennikarskie ustalenia zbiegły się z informacjami o dewastacjach pomników w Polsce. Prowokacyjne hasła „Sława UPA” pojawiły się na co najmniej 11 obiektach w różnych częściach kraju.

Sprawą zajęła się policja. Tymczasem konto osoby oferującej płatne zlecenia na Telegramie zostało usunięte jeszcze przed publikacją materiału przez dziennikarzy MOST.