Ukraina zgodziła się na ekshumacje polskich ofiar. Prace obejmą Hutę Pieniacką i Ugły

Zgoda na kolejne badania i ekshumacje

Decyzje zapadły podczas zorganizowanego 7 sierpnia posiedzenia ukraińskiej Państwowej Międzyresortowej Komisji ds. Utrwalenia Pamięci Uczestników Operacji Antyterrorystycznej, Ofiar Wojny i Represji Politycznych. Obradom przewodniczył prezes Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej.

Zgodnie z ustaleniami polsko-ukraińskiej grupy roboczej ds. pamięci narodowej Komisja zgodziła się na przeprowadzenie badań ekshumacyjnych na terenie dawnej wsi Huta Pieniacka, położonej obecnie w rejonie złoczowskim obwodu lwowskiego.

Zezwolenie obejmuje również badania grobów osób zmarłych i zaginionych podczas II wojny światowej w Ugłach w rejonie sarneńskim obwodu rówieńskiego. Działania mają służyć zachowaniu polskich miejsc pamięci na Ukrainie.

W odrębnej decyzji Komisja poparła wydanie pozwolenia na pobranie próbek DNA ze szczątków pochowanych w latach 1992–2015 na cmentarzu w dawnej wsi Ostrówki w obwodzie wołyńskim. Materiał ma umożliwić dalsze badania i identyfikację ofiar.

Decyzje są częścią realizacji zapowiedzi prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego dotyczącej postępu w sprawie ekshumacji polskich ofiar.

– Kolejny ważny krok w sprawie ekshumacji polskich ofiar zbrodni wołyńskiej. Otrzymaliśmy zgodę strony ukraińskiej na prace ekshumacyjne w Hucie Pieniackiej oraz poszukiwania i ekshumacje w Ugłach na Wołyniu. Jest też zgoda na pobranie próbek materiału genetycznego ze szczątków pochowanych na cmentarzu dawnej wsi Ostrówki. Pozwoli to na dalsze badania DNA i identyfikację ofiar. Pod koniec sierpnia rozpoczynamy poszukiwania drugiej mogiły w Puźnikach. Jeszcze w tym roku przeprowadzimy także ekshumacje na lwowskim Hołosku, gdzie spoczywają polscy żołnierze polegli we wrześniu 1939 roku w obronie Lwowa. Konsekwentnie realizujemy plan uzgodniony w ramach polsko-ukraińskiej Grupy Roboczej ds. Godnych Pochówków. To praca, którą jesteśmy winni ofiarom i ich rodzinom. Będziemy ją konsekwentnie prowadzić – poinformowała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.

Zakończono ekshumacje 55 osób

Równolegle zakończyły się prace ekshumacyjne dotyczące ofiar zbrodni wołyńskiej w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej. Od 14 lipca do 7 sierpnia prowadził je Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z przedsiębiorstwem archeologicznym „Wołyńskie Starożytności” i Uniwersytetem Medycznym we Wrocławiu, przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W trzech miejscach ujawnionych podczas kwietniowych poszukiwań ekshumowano szczątki 55 osób, w tym 26 dzieci. Wszystkie zostały podjęte indywidualnie, a następnie poddane oględzinom polskich i ukraińskich specjalistów. Zabezpieczono także materiał kostny przeznaczony do badań genetycznych.

Na większości szczątków stwierdzono obrażenia odpowiadające opisom zbrodni z sierpnia 1943 roku oraz ustaleniom wcześniejszych badań sądowo-medycznych. Odnaleziono również ponad 300 przedmiotów i elementów należących do ofiar, wśród nich medaliki, krzyżyki, różańce, guziki, klamry, sprzączki, paski i buty.

Najwięcej szczątków odnaleziono w Woli Ostrowieckiej

Największą mogiłę przebadano na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej. To miejsce położone kilkanaście metrów od grobu, z którego podczas ekshumacji w 1992 roku podjęto szczątki 243 ofiar.

Tym razem odnaleziono tam szczątki 48 osób: 24 dzieci, 17 kobiet i trzech mężczyzn. Z powodu znacznej degradacji szkieletów nie udało się wstępnie ustalić płci czterech pozostałych osób.

Szczątki znajdowały się w kilku warstwach i przypadkowych pozycjach. Ustalenia te odpowiadają relacjom świadków, według których po egzekucji w stodole ciała wrzucano do położonych obok dołów. Na większości szkieletów ujawniono obrażenia tylnej części czaszki, spójne ze wspomnieniami ocalałych i wynikami badań przeprowadzonych w 1992 roku.

Przy ofiarach znaleziono liczne przedmioty kultu religijnego, między innymi krzyżyki, różańce, medaliki maryjne oraz medaliki szkaplerzne z napisami w języku polskim.

Groby w Ostrówkach i poszukiwania na Trupim Polu

W zbiorowym dole śmierci w Ostrówkach, w pobliżu dawnej szkoły, odnaleziono szczątki sześciu osób, w tym dwojga dzieci i dwóch kobiet. Ciała były ułożone obok siebie, twarzami do ziemi. Liczba ofiar oraz ustalenia dotyczące ich płci i wieku są zbieżne z jedną z relacji opisujących zamordowanie przez ukraińskich nacjonalistów rodziny leśnika i towarzyszących jej osób. Oględziny wykazały rany postrzałowe.

W pojedynczym grobie leśnym podjęto natomiast szczątki kobiety. Zostały one ujawnione podczas prac leśnych kilka lat wcześniej, a ich położenie potwierdzono w trakcie kwietniowych poszukiwań.

Badania przeprowadzono również na tak zwanym Trupim Polu, ponieważ miejsca pochówku ponad 300 osób pozostają nieznane. Poszukiwania nie doprowadziły jednak do odnalezienia kolejnych szczątków.

Pogrzeb w 83. rocznicę zbrodni

Uroczystość pogrzebowa odnalezionych osób odbędzie się 30 sierpnia, w 83. rocznicę zbrodni. Szczątki zostaną pochowane w kwaterze ofiar UPA na cmentarzu w Ostrówkach.