Ukraińcy w międzywojennej Polsce
W odrodzonym w 1918 r. państwie polskim znalazło się ok. 5 milionów Ukraińców, stanowiących ok. 16 proc. wszystkich obywateli kraju. W niektórych rejonach (Wołyń, Galicja Wschodnia) byli oni większością. Ukraińcy z Wołynia i Lubelszczyzny byli w większości wiernymi Kościoła prawosławnego, galicyjscy – greckokatolickiego, tam też znacznie wyższy był stopień ich narodowego uświadomienia. Ponad 90 proc. Ukraińców w II RP mieszkało na wsi, 3–6 proc. utrzymywało się z pracy w przemyśle, ok. 1 proc. tej populacji stanowiła inteligencja. Według spisu ludności z 1931 r. województwo wołyńskie zamieszkiwało 2.085.000 osób. Zdecydowaną większość stanowili tam Ukraińcy – 63,9 proc. (ok. 1456 tys.), a następnie: Polacy – 15,6 proc. (ok. 340 tys.), Żydzi – 10 proc. (ok. 210 tys.), Niemcy – 2,3 proc. (ok. 47 tys.), Czesi – 1,1 proc. (ok. 30 tys.) i inne, mniej liczne grupy narodowościowe.
Przedwojenna Polska stała się areną ciągłych sporów polsko-ukraińskich. Ukraińcom – tak za sprawą Rosji białej, jak i bolszewickiej – nie udało się stworzyć własnego państwa ze stolicą w Kijowie, powstaniu państwa zachodnioukraińskiego przeszkodziła przegrana z Polską wojna o Lwów (1918 r.). Większość Ukraińców galicyjskich nie akceptowała politycznego status quo. Z kolei polskie władze nie dotrzymywały własnych zobowiązań – nie powołały (obiecanego w ustawie Sejmu z 1922 r.) uniwersytetu ukraińskiego i ograniczały możliwość działania ukraińskich szkół niższych szczebli. Radykalne organizacje ukraińskie zaczęły stosować terroryzm jako formę walki politycznej.
Czym była Zbrodnia Wołyńska?
Zbrodnia Wołyńska – antypolska czystka etniczna przeprowadzona przez nacjonalistów ukraińskich, mająca charakter ludobójstwa. Objęła nie tylko Wołyń, ale również województwa lwowskie, tarnopolskie i stanisławowskie – czyli Galicję Wschodnią, a nawet część województw graniczących z Wołyniem: Lubelszczyzny (od zachodu) i Polesia (od północy). Czas trwania Zbrodni Wołyńskiej to lata 1943–1945. Sprawcy Zbrodni Wołyńskiej – Organizacja Nacjonalistów Ukraińskich frakcja Stepana Bandery (OUN-B) oraz jej zbrojne ramię Ukraińska Armia Powstańcza (UPA) we własnych dokumentach planową eksterminację ludności polskiej określali mianem „akcji antypolskiej”.
Ludobójstwo OUN-B i UPA na Polakach
Po masowych wywózkach i aresztowaniach ze strony NKWD oraz represjach ze strony Niemców (wywózki na roboty przymusowe do Rzeszy, aresztowania, obozy i masowe rozstrzeliwania) Polacy na Wołyniu w 1943 r. stanowili zaledwie 10–12 proc. wszystkich mieszkańców. Byli grupą etniczną pozbawioną w większości działaczy społecznych, inteligencji, wojskowych. Polacy nie tworzyli sytuacji konfliktowych, wręcz za wszelką cenę ich unikali. Wypada to podkreślić, ponieważ część historyków ukraińskich podważa te fakty. Niezgodnie z prawdą sugerują oni, że Zbrodnia Wołyńska rzekomo nie była początkiem, lecz drugim etapem krwawego konfliktu polsko-ukraińskiego. Pierwszy – trwający do wiosny 1943 r. miał być (wedle tej narracji niemającej żadnego oparcia w rzeczywistości) niekontrolowaną i nieinspirowaną przez OUN-B „wojną chłopską” („żakerią”). Miała ona zostać wywołana przez „masy ukraińskich uchodźców” z Chełmszczyzny, które już na przełomie 1942 i 1943 r. docierały przez Bug na Wołyń wzmagając tam antypolskie nastroje wśród chłopów ukraińskich opowieściami o okropieństwach, jakich Polacy rzekomo dopuszczali się wobec Ukraińców na Chełmszczyźnie. Jest to zbieżne z tezami banderowskiej propagandy z końcowego okresu II wojny światowej, po wojnie z powodzeniem lansowanej przez ukraińskich nacjonalistycznych historyków na emigracji, powiązanych z OUN-B.
Pierwszym zbiorowym mordem na ludności polskiej, przeprowadzonym ze szczególnym okrucieństwem, była kolonia Parośla 1 koło Sarn, gdzie 9 lutego 1943 r. zginęło co najmniej 155 Polaków.
Na początku 1943 r ukraińska policja pomocnicza na Wołyniu i Podolu liczyła blisko 12 tys. osób. W marcu i kwietniu ze służby niemieckiej z bronią i amunicją zdezerterowało ok. 5 tys. z nich. Wielu z nich brało przedtem udział w mordowaniu wołyńskich Żydów. Duża część dezerterów zasiliła oddziały UPA, niejednokrotnie obejmując tam funkcje dowódcze. Od tego momentu przypadki mordowania Polaków – początkowo sporadyczne – zaczęły się nasilać.
Latem i jesienią 1943 r. terror OUN-UPA osiągnął olbrzymie rozmiary. Mordy na ludności polskiej, rozpoczęte w powiatach sarneńskim, kostopolskim, rówieńskim i zdołbunowskim, w czerwcu 1943 r. rozszerzyły się na powiaty dubieński i łucki, w lipcu objęły pow. kowelski, włodzimierski i horochowski, a w sierpniu także pow. lubomelski. Szczególnie krwawy był lipiec 1943 r., a zwłaszcza niedziela 11 lipca 1943 r. Tego dnia o świcie oddziały UPA – często przy aktywnym wsparciu miejscowej ludności ukraińskiej – otoczyły i zaatakowały jednocześnie 99 polskich wsi w pow. kowelskim, włodzimierskim, horochowskim i częściowo łuckim. Doszło tam do nieludzkich rzezi ludności cywilnej i zniszczeń. Wsie były palone, a dobytek grabiony. Badacze obliczają, iż tylko tego jednego dnia mogło zginąć ok. 8 tys. Polaków – głównie kobiet, dzieci i starców. Ludność polska ginęła od kul, siekier, wideł, noży i innych narzędzi, nierzadko w kościołach podczas mszy św. i nabożeństw.
Napady na świątynie były na porządku dziennym. Banderowcom chodziło o zamordowanie jak największej grupy Polaków. Tylko tej jednej „krwawej niedzieli” 11 lipca w kościele w Porycku zginęło ok. 200 parafian razem z proboszczem ks. Bolesławem Szawłowskim. W kaplicy w Chrynowie razem z grupą ok. 150 parafian zginął ks. Jan Kotwicki. W podobnych okolicznościach został zamordowany 74-letni ks. Józef Aleksandrowicz w parafii Zabłoćce. W kaplicy w Krymnie zginęło ok. 40 wiernych, zaś w Kisielinie ok. 80 parafian.
Wobec zagrożenia Polacy zmuszeni byli opuszczać swe domy ratując się ucieczką do miast i miasteczek, gdzie były posterunki wojsk węgierskich i niemieckich. To paradoks, że Polacy, zagrożeni przez UPA, zmuszeni byli szukać schronienia u Niemców, a w latach 1944–1945 u Sowietów, od których doznali już tylu prześladowań. Polskich uciekinierów Niemcy wywozili w głąb Rzeszy na roboty przymusowe. Jeszcze inni szukali schronienia, przedzierając się na tereny Generalnego Gubernatorstwa, głównie do dystryktu lubelskiego. Tylko nieliczni próbowali bronić się, tworząc placówki samoobrony. Najbardziej znane z nich to Przebraże (obroniło się ponad 10 tys. Polaków), Huta Stepańska (ok. 600 osób zginęło), Zasmyki, Dederkały i Ostróg. Z ok. 100 polskich ośrodków samoobrony na skutek braku broni, amunicji i kadry dowódczej obroniły się nieliczne.
Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach Rzeczypospolitej Polskiej – Lublin, 11 lipca 2022 r.
(fot. wideo źródło IPN\zbrodniawolynska.pl\pixabay.com)
63 komentarze
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
To jest pisanie czysto teoretyczne i kreowanie propagandy IPN .Bo tak naprawdę to nie wiemy ilu zamordowano Polaków a ilu w odwecie Ukraińców nikt nigdy tego nie policzył bo niby jak? A co tak naprawdę się tam wydarzyło i od czego się to zaczęło tego nikt nigdy się nie dowie .A pisanie takich czy innych artykułów to tylko czysta dewagcja i powielanie propagandy .;liczba ofiar nigdy nie została dokładnie policzono ani tez zweryfikowano .
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
ty jestes teoretyczny
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Ukraińska onuco, chcecie razem z szubrawcem melnykiem wmówić Polakom, że polskie oddziały AK mordowały waszym sposobem rodaków w polskich wsiach? Gdyby nie AK, zariezalibyście jeszcze więcej „Lachiw kak gusek” Tak to szło?
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Tak, tak. W ogóle nic nie widomo, i może w ogóle to nie ci zabijali tylko tamci, a nawet odwrotnie. Taką masz linię obrony dziadka, czy też zlecenie na mącenie?
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
moje pytanie a kto policzył ile dokładniej zabito Polaków a ilu Ukraińców w odwecie.Przecież tego nikt nie wie a to jest tylko czysta propaganda wykreowana przez IPN .Co się stało na Wołyniu tego tak naprawdę nikt nie wie i wiedział nie będzie
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Nie ma takiej możliwości
Dopóki istniał związek sowiecki nie było możliwości przeprowadzenia badań, ślady zostały zatarte
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Twoje slowa to narracja putina lub Ławrowa….
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Bez przesady, jednak sporo wiadomo.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Specjalnie podsycanie nastroi, ciekawe ze rok temu nie był potrzebny
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
lublin112 Brawo za artykuł.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Dramat Wołynian nadal trwa. Dotychczas żadna polska władza nie miała odwagi jasno i otwarcie wytknąć zbrodniarzom ukraińskim ich win i domagania się od rządzących Ukrainą szacunku dla ofiar dokonanego ludobójstwa. Nadal szczątki tych nieszczęśników znajdują się w poniewierce.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
pleciesz propagandowe bzdury z narracji prawicowej IPN !!!! I taktego nie skumasz, bo ma zbyt ciasny mózg.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
cenzura słów na lublin112 szaleje 😛
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
polscy „żołnierze wyklęci” szli ramię w ramię UPA i mordowali. IPN kultywuje kłamliwą narrację.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Tamtaramtam, widać że ukraińską szkołę kończyłeś.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
A jak wpisać w wyszukiwarkę na YouTube?
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Urodziny 01 01 Kijów
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
… szacun Lublin 112 za artykuł
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
No to dla odmiany teraz zagłodzą Polaków .A rząd dalej im robi loda.