Stabilizacja praktyk religijnych przy jednoczesnym kurczeniu się struktur instytucjonalnych Kościoła to jeden z głównych wniosków płynących z najnowszego „Annuarium Statisticum Ecclesiae in Polonia 2024”, przygotowanego przez Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC. Rocznik został zaprezentowany podczas konferencji prasowej w Sekretariacie Konferencji Episkopatu Polski w Warszawie.
Jak podkreślił dr hab. Marcin Jewdokimow, prof. UKSW, dyrektor ISKK, publikacja ukazuje zarówno instytucjonalny, jak i społeczny wymiar funkcjonowania Kościoła w Polsce, osadzony w szerszym kontekście przemian globalnych. Z danych wynika, że w 2024 roku wskaźnik dominicantes, określający udział wiernych uczestniczących w niedzielnej Mszy św., wyniósł 29,6 proc., natomiast communicantes, czyli odsetek przystępujących do Komunii św., osiągnął poziom 14,6 proc. W porównaniu z rokiem poprzednim oznacza to niewielkie, lecz zauważalne wzrosty obu wskaźników.
Zdaniem autorów raportu, zmiany te wskazują na zatrzymanie spadkowego trendu zapoczątkowanego w okresie pandemii COVID-19. Jednocześnie zaprezentowano po raz drugi tzw. communicantes względny, który pokazuje, jaki odsetek osób obecnych na Mszy św. przyjmuje Komunię. W 2024 roku wskaźnik ten wyniósł 49,5 proc., co potwierdza rosnącą intensywność praktyk religijnych wśród osób regularnie uczestniczących w liturgii.
Dane ISKK pokazują również wyraźne zróżnicowanie religijności w ujęciu geograficznym. Najwyższe wskaźniki dominicantes i communicantes odnotowano w diecezjach południowo-wschodniej Polski, podczas gdy niższe wartości występują w zachodniej części kraju. Różnice te, jak wskazano, mają swoje źródła w uwarunkowaniach historycznych i społecznych.
Najwyższy wskaźnik dominicantes odnotowano w diecezjach: tarnowskiej (62,3%), rzeszowskiej (52,4%) i przemyskiej (50,0%). Najwyższy wskaźnik communicantes odnotowano w diecezjach: tarnowskiej (26,2%), zamojsko-lubaczowskiej (21,8%) oraz białostockiej (21,2%). Niższe wartości wskaźniki uzyskują na zachodzie kraju. Z kolei, najwyższy wskaźnik communicantes względny zaobserwowano w diecezjach: ełckiej (58,6%), katowickiej (58,6%) oraz lubelskiej (57,8%).
Równolegle raport potwierdza postępujące zmniejszanie się liczby duchownych i osób zakonnych. W latach 2018–2024 liczba księży inkardynowanych spadła o 6,4 proc., a alumnów diecezjalnych o ponad połowę. Zmniejsza się także liczba sióstr zakonnych, choć jednocześnie widoczny jest wzrost liczby diakonów stałych. Tendencje te wpisują się w szersze procesy obserwowane również w Kościele powszechnym.
Statystyki dotyczące sakramentów pokazują z kolei wpływ zmian demograficznych i kulturowych. Spadki liczby chrztów i ślubów sakramentalnych są powiązane z mniejszą liczbą urodzeń oraz przemianami w systemie wartości społeczeństwa. Również udział uczniów w lekcjach religii w szkołach systematycznie maleje, choć wciąż pozostaje wysoki w części diecezji.
W 2024 roku sakrament Chrztu św. udzielono 247,2 tys. osobom, czyli o 7,5 p. proc. mniej niż w roku poprzednim. Do I Komunii św. przystąpiło prawie 320 tys. osób (spadek o 1,5 p. proc.). W przypadku sakramentu bierzmowania przyjęło go blisko 213 tys. osób (spadek o 27,6 p. proc.). Sakrament małżeństwa został udzielony 68,3 tys. parom (spadek o 11,6 p. proc.).
– Liczby dotyczące sakramentów ilustrują trend demograficzny i przemiany kulturowe polskiego społeczeństwa – zmiany wyznawanych wartości. Na poziomie sakramentów zauważalne są przemiany demograficzne i kulturowe. Spadki liczby chrztów i ślubów związane są bowiem ze zmianami demograficznymi – spadek liczby urodzeń, natomiast spadek liczby zawieranych sakramentalnych małżeństw jest skutkiem zmian kulturowych – wyjaśnił Dr hab. Marcin Jewdokimow.
Autorzy rocznika zwracają uwagę, że Kościół w Polsce pozostaje istotnym uczestnikiem życia społecznego, m.in. jako opiekun znacznej części zabytków nieruchomych w kraju. Jak podkreślono, niemal połowa wszystkich zabytków nieruchomych w Polsce znajduje się w gestii parafii katolickich. Liczba zabytków nieruchomych pod opieką parafii katolickich w 2024 roku wynosiła ponad 40,5 tys.
Podsumowując prezentowane dane, prof. Krzysztof Koseła z Rady Naukowej ISKK zaznaczył, że obecne wyniki należy interpretować raczej jako stabilizację niż trwały wzrost. Materiał ma służyć przede wszystkim duszpasterzom jako punkt wyjścia do refleksji nad kierunkami dalszej pracy duszpasterskiej w zmieniających się realiach społecznych.
28 komentarzy
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Nie stabilizacja, ale lekki wzrost. Wbrew temu co głosi i o co walczy lewactwo. Polska powstanie i z Krzyżem w dłoni i z Bogiem w sercu Polacy obronią swoją Ojczyzne.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Powiadasz, że z Krzyżem w dłoni i z Bogiem w sercu Polacy obronią swoją Ojczyznę – to po jaki „cha”, rząd wydaje grube setki miliardów peelenów, na zakup wojskowego złomu. nie lepiej budować kościoły i modlić się czekając na cud opamiętania się Putina ?
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
O bojowych ołtarzach polowych nie zapomnij!
Tylko trzeba potem „polowym” jakiegoś przytomnego „ordynarnego ordynansa” będzie przydzielać, żeby byli w stanie przehandlowany ołtarz sprawnie odzyskać 😉
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
też ni rozumiem .
każda gmina, powiat czyw województwo zawierzone sa Królowej albo Wyższemu w hierarchii.
RP III też zdaje się .
te zmarnowane pieniądze na rakiety, czołgi , apacze , abramsy naleczenie barany dajcie,
leczenie ludzi pracujących całe życie , ich podatki kształciły za darmo was na lekarzy . teraz u lekarza nie ma za damo.
ludzki system , nie ?
PRL był nieludzki
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Kiedy Polacy walczyli bez broni a z samym Krzyżem? Kościół nie zakazuje bronić Ojczyzny. Pan Bóg nie przyjdzie już na żądanie i nie rozpędzi wroga. Ale jak w 1920 pomoże, że owiele słabsza armia pokonała potężnego sowieckiego wroga i ocaliła Europę przed zalewem socjalizmu.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
bedziesz miał wzrost , żebyś się nie rozczarował
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
jamarek towarzyszu tak łżesz od lat a skutek jest odwrotny. I widzisz lewaczku twoje marzenia znów idą się je… Polska była jest i będzie katolicka. Europa zginie a my ocalejemy bo mamy Jasnogórską Królową Polski.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Polska jest krajem wolnym wyznaniowo i gwarantuje to nam konstytucja.