Tysiące wolontariuszy posprzątają królową polskich rzek. Rusza czwarta edycja Akcji Czysta Wisła

We wrześniu mieszkańcy miejscowości położonych nad Wisłą i jej dopływami ponownie wyjdą nad rzekę, by wspólnie zadbać o jej brzegi. Akcja Czysta Wisła to jedna z największych w Polsce inicjatyw związanych ze sprzątaniem rzek. W jej ramach organizowane są setki lokalnych wydarzeń, w które mogą włączyć się rodziny, grupy znajomych, sąsiedzi, szkoły, firmy i lokalne organizacje.

Tegoroczna, czwarta edycja potrwa przez cały miesiąc – od 1 do 30 września. Wspólnym celem uczestników będzie oczyszczenie około 1000 kilometrów Wisły oraz jej dopływów.

Od źródeł aż do Bałtyku

Akcja obejmie cały bieg Wisły – od jej źródeł na Baraniej Górze po Mikoszewo. To właśnie tam rzeka kończy swój bieg i uchodzi do Bałtyku. Organizatorzy chcą w ten sposób zwrócić uwagę na zależność między stanem rzek a kondycją morza.

– 80 procent zanieczyszczenia mórz to właśnie śmieci spływające rzekami. Wciąż to one stanowią ogromną ilość odpadów zatruwających rzeki i Bałtyk. Plastikowe śmieci w wodzie rozpadają się na cząsteczki niewidoczne dla ludzkiego oka, tzw. mikroplastik. Nigdy nie znikają ze środowiska i zabijają życie w wodzie – alarmuje Dominik Dobrowolski, pomysłodawca i główny organizator Akcji Czysta Wisła.

Problem odpadów trafiających do rzek nie kończy się więc na zaśmieconym brzegu. Część śmieci może zostać porwana przez nurt i przemieścić się w dół rzeki, ostatecznie trafiając do morza. Szczególnie problematyczne są odpady z tworzyw sztucznych, które mogą rozpadać się na coraz mniejsze fragmenty.

Sprzątanie to dopiero początek

Organizatorzy przekonują, że Akcja Czysta Wisła ma być nie tylko wielkim społecznym sprzątaniem, lecz także lekcją odpowiedzialności za środowisko. Zebrane odpady mają skłonić uczestników do zastanowienia się, skąd się biorą i jak można ograniczyć ich ilość.

– Zachęcamy wszystkich mieszkańców dorzecza Wisły, żeby zabrali swoich bliskich: rodzinę, przyjaciół, sąsiadów do tego, aby poszli nad rzekę i spędzili miło czas na świeżym powietrzu, a przy okazji zrobili coś dobrego dla środowiska. Poprzez takie małe wydarzenia budujemy wielką wspólnotę ludzi, dla których sprzątanie brzegów rzeki może być wspaniałym, zbliżającym doświadczeniem – mówi Przemysław Przybylski, rzecznik Credit Agricole.

Jednym z najważniejszych przesłań akcji jest ograniczenie zużycia plastiku. Organizatorzy zwracają uwagę, że samo usuwanie odpadów z rzek nie rozwiąże problemu, jeśli kolejne śmieci nadal będą trafiały do środowiska.

System kaucyjny może ograniczyć ilość odpadów

Dominik Dobrowolski wskazuje również na znaczenie systemu kaucyjnego jako narzędzia ograniczającego liczbę opakowań pozostawianych w środowisku.

– Jednorazowe opakowania plastikowe i szklane to zmora, z którą wiele państw sobie poradziło, wprowadzając system kaucyjny. Na przykład w Szwecji już od 40 lat funkcjonuje kaucja i tam rzeki są czyste. W Polsce też widzimy ten efekt, bo od zeszłego roku praktycznie zniknęły ze środowiska opakowania objęte systemem kaucyjnym: butelki PET i puszki aluminiowe. Teraz pora objąć nim również butelki szklane i inne plastikowe opakowania – podkreśla ekolog.

Akcja Czysta Wisła odbywa się w ramach kampanii edukacyjnej #mniejplastiku, prowadzonej od siedmiu lat przez bank Credit Agricole oraz spółkę leasingową EFL.

Idea kampanii jest prosta: ograniczenie ilości plastiku używanego na co dzień. Sprzątanie rzek ma być praktycznym przykładem tego, jak wygląda skala problemu, a jednocześnie zachętą do zmiany codziennych przyzwyczajeń – między innymi ograniczania jednorazowych opakowań i bardziej odpowiedzialnego postępowania z odpadami.

Każdy może zorganizować własną akcję

W Akcji Czysta Wisła może uczestniczyć każdy. Nie trzeba być członkiem organizacji ekologicznej ani dużej grupy wolontariuszy. Wystarczy zebrać rodzinę, przyjaciół czy sąsiadów, wybrać miejsce i termin sprzątania, a następnie zgłosić lokalną inicjatywę koordynatorowi akcji. Można również dołączyć do wydarzenia organizowanego już przez kogoś innego.

Organizatorzy lokalnych akcji mogą ubiegać się o finansowe granty ufundowane przez Credit Agricole. Pieniądze można przeznaczyć między innymi na zakup rękawic, worków i chwytaków, odbiór zebranych odpadów czy przygotowanie poczęstunku dla uczestników.

Dzięki temu lokalne sprzątanie może stać się nie tylko krótką akcją porządkową, ale również okazją do wspólnego spędzenia czasu i rozmowy o ochronie rzek.

Wisła potrzebuje tysięcy rąk do pracy

Organizatorzy liczą, że we wrześniu na brzegi Wisły i jej dopływów wyjdą tysiące wolontariuszek i wolontariuszy. Skala przedsięwzięcia ma pokazać, że troska o rzeki może łączyć mieszkańców całego dorzecza – niezależnie od tego, czy mieszkają w pobliżu źródeł Wisły, w centralnej Polsce czy nad samym Bałtykiem.

Akcja Czysta Wisła przypomina przy tym, że stan rzek zależy nie tylko od wielkich inwestycji i decyzji instytucji. Znaczenie mają również codzienne wybory każdego z nas. Mniej jednorazowych opakowań, właściwa segregacja odpadów i niepozostawianie śmieci w pobliżu rzek to proste działania, które mogą ograniczyć ilość odpadów trafiających do wody.

Czwarta edycja Akcji Czysta Wisła potrwa od 1 do 30 września 2026 roku. Osoby zainteresowane organizacją lokalnego sprzątania lub udziałem w wydarzeniach mogą kontaktować się z głównym koordynatorem akcji, Dominikiem Dobrowolskim: [email protected], tel. 697 092 978.