Przejdź do treści
niedziela, 25 października 2026
Kontakt do redakcji: 690 680 960 [email protected]
Wiadomości z Lublina i regionu
Zgłoś sprawę
Kontakt do redakcji 690 680 960 [email protected]

Przed laty na placu Litewskim stała cerkiew. Budynek miał 43 m wysokości (wideo)

redakcja 2 min czytania 12 komentarzy

Paweł Małkowski, miłośnik historii z Lublina, przygotował kolejną, niezwykle ciekawą opowieść dotyczącą historii Lublina. Tym razem na temat cerkwi, jaka przed laty znajdowała się na placu Litewskim.

Przed laty, na placu Litewskim w Lublinie, stała cerkiew, która nosiła nazwę Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego. Inicjatorem jej wzniesienia był gubernator lubelski generał Michał Bukowski. Wykonany w 1870 roku pierwszy projekt architektoniczny, był
dziełem generała Chlebnikowa, ostateczny kształt budowli nakreślił jednak Ludwik Szamota.

Ponieważ świątynia miała stać się głównym ośrodkiem prawosławnym w mieście, zdecydowano pod jej budowę przeznaczyć część największego, najbardziej reprezentacyjnego i najważniejszego placu w XIX wiecznym Lublinie. 17 sierpnia 1872 roku Komitet Techniczno – Budowlany wydał zgodę na budowę, uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego odbyło się rok później. Materiałem budulcowym była cegła, podobno część z nich miała pochodzić z rozebranej kilkanaście lat wcześniej staromiejskiej fary.

Najwyższa wieża mierzyła 43 metry wysokości, a w jej wnętrzu rozbrzmiewał dzwon zabrany z wyburzonej lubelskiej fary.
Konsekracja soboru miała miejsce jesienią 1876 roku, wówczas Lublin stał się stolicą biskupów prawosławnych w nowo powstałej diecezji warszawsko – chełmskiej. Wyposażenie wnętrza świątyni jest słabo znane, istnieje tylko kilka fotografii wiadomo, że znajdowały się tam liczne dzieła sztuki sakralnej, typowej dla architektury XIX wiecznych cerkwi.

Budowla została rozebrana blisko sto lat temu. W 2017 roku, podczas wielkiej modernizacji placu Litewskiego, odkopano fundamenty soboru, pojawiły się także pomysły na wyeksponowanie jej fundamentów. Pamiątką są zaś dęby posadzone 7 września 1873 roku, z których do dzisiejszych czasów przerwała niewielka ilość. Więcej na temat tej zapomnianej budowli z centrum miasta w materiale wideo Pawła Małkowskiego:

(wideo – Paweł Małkowski)

Podobne artykuły

Lublin

Zabytkowe Żuki i Lubliny wróciły w miejsce narodzin. Tak uczczono 75-lecie rozpoczęcia produkcji w lubelskiej FSC

Zabytkowe Żuki, samochody marki Lublin, motoryzacyjne pamiątki i wspomnienia ludzi, którzy tworzyli historię jednego z najważniejszych zakładów przemysłowych miasta. W niedzielę, 25 października, teren dawnej Fabryki Samochodów Ciężarowych w Lublinie stał się miejscem spotkania miłośników motoryzacji. Okazja była szczególna – 75. rocznica rozpoczęcia produkcji w lubelskiej fabryce.

6 komentarzy
Lublin

Tłumy odwiedzających, egzotyczne zwierzęta i szereg atrakcji. ZOOPARK za nami

Przez dwa dni Lublin należał do miłośników zwierząt. Wystawa i Targi Zoologiczne ZOOPARK przyciągnęły odwiedzających, którzy mogli z bliska zobaczyć przedstawicieli różnych gatunków, poznać ciekawostki ze świata fauny i spędzić czas w rodzinnej atmosferze. Właśnie zakończyła się kolejna edycja wydarzenia, które łączyło edukację, rozrywkę i spotkanie z niezwykłym światem zwierząt.

3 komentarzy
Lublin

6 mln zł dla Motoru Lublin. 17 radnych chce wsparcia na czas gry poza miastem

Siedemnastu radnych Rady Miasta Lublin zwróciło się o zabezpieczenie 6 mln zł w budżecie na 2027 rok na wsparcie klubu żużlowego ORLEN OIL Motor Lublin. Wniosek wiąże się z planowaną przebudową stadionu przy Alejach Zygmuntowskich i koniecznością czasowego rozgrywania meczów domowych poza Lublinem.

19 komentarzy

Popularne wideo

12 komentarzy

  1. misza
    Odpowiedz

    2:58 sobór był odwiedzany przez urzędników carskich, a na zdjęciu oficerowie c.k. armii 🙂

  2. Censeo
    Odpowiedz

    Gdyby tak jeszcze stała ta plugawa cerkiew, to dziś byłoby tylu jej obrońców, ilu w Warszawie broni „pałacu” Stalina. I trwałaby nadal. Na szczęście wiek temu umysły Polaków były jaśniejsze.

  3. Moka
    Odpowiedz

    Ciekawy artykuł i film, dzięki za podróż w czasie.

  5. kr rzuk
    Odpowiedz

    pomnikiem naszych czasów są pato osiedla wybudowane czesto dzięki korupcji prywanych inwestorów i państwowych urzędników

  6. Kat
    Odpowiedz

    Dobrze że cerkiew chociaż a nie synagoga…

  8. Turysta
    Odpowiedz

    Dobrze godają rozwalic tez pałac kultury i nauki.

    1. Alan
      Odpowiedz

      A to niby dlaczego? Bo Twoi idole tak mówią? Czy masz jakieś uzasadnione przesłanki?

    2. Witold Janusz
      Odpowiedz

      Nie nie,zostawić pałac-rozwalić kulturę i naukę!

  9. ⭕
    Odpowiedz

    No cóż,dziś też jesteśmy niewolnikami….
    A pan Paweł znów przenosi nas do innej rzeczywistości…….

  11. bas
    Odpowiedz

    wszystko rozwalić!!! co za gamonie, szkoda słów

  12. rozwalić pałac kultury
    Odpowiedz

    Za caratu stawiano cerkwie w podbitych krajach, komuniści analogicznie stawiali pałace kultury jako dary narodu radzieckiego.

Dodaj komentarz

Masz coś do dodania? Podziel się swoją opinią.

Dbaj o kulturę dyskusji. Publikując komentarz, akceptujesz regulamin komentarzy.

Pola oznaczone są wymagane.

Z kraju

Zobacz wszystkie
Kraj

Trwa bekowisko danieli. W lasach słychać chrapliwe odgłosy

Krótkie, chrapliwe dźwięki przypominające bekanie oznaczają, że daniele przeżywają okres godowy. Bekowisko zwykle przypada na czas od połowy października do połowy listopada. To okazja do obserwacji charakterystycznych zachowań tych zwierząt, pod warunkiem zachowania ciszy i odpowiedniego dystansu.

4 komentarzy
Kraj

Groźby wobec szkół. Blisko 258 tys. kontroli i 195 zatrzymanych

Blisko 258 tysięcy kontroli placówek oświatowych i 195 zatrzymanych osób — to bilans policyjnych działań prowadzonych w całej Polsce. Funkcjonariusze sprawdzają zgłoszenia dotyczące zagrożeń i kontynuują działania mające zapewnić bezpieczeństwo uczniom, nauczycielom oraz pozostałym pracownikom szkół.

3 komentarzy

Lubelski biznes

Zobacz wszystkie
Lubelski biznes

Dziewięć firm z Lubelskiego na TechCrunch Disrupt 2026. Szansa na inwestorów i kontrakty

Dziewięć małych i średnich przedsiębiorstw z województwa lubelskiego uczestniczy w TechCrunch Disrupt 2026 w San Francisco. Rozpoczynające się dziś, 13 października, targi dają firmom z branż nowoczesnych technologii, IT i sztucznej inteligencji szansę na pozyskanie inwestorów oraz nawiązanie międzynarodowej współpracy.

Lubelski biznes

Nowy TK Maxx w Lublinie. Otwarcie z Karoliną Gilon już 22 października

22 października o godz. 9 w Centrum Handlowym Felicity w Lublinie zostanie otwarty nowy sklep TK Maxx. Wydarzenie poprowadzi Karolina Gilon, a na klientów czekać będzie m.in. konkurs „Czerwony Wieszak” z kartami upominkowymi o wartości do 700 zł.

Lubelski biznes

Trzy medale dla Perły. Lubelskie piwa znów docenione przez ekspertów

Lubelska Perła znów ma powody do świętowania. Piwa z Browaru Perła - Browary Lubelskie zdobyły trzy medale w konkursie Good Beer International 2026. Wśród nagrodzonych znalazły się zarówno tegoroczna nowość, jak i piwa dobrze znane miłośnikom lubelskiego browaru.

27 komentarzy

Co, gdzie, kiedy?

Zobacz kalendarz wydarzeń

Biznes i handel

Zobacz wszystkie

Sport

Zobacz wszystkie

Polityka

Zobacz wszystkie
Polityka

Pejo i Mentzen krytykują ustawę alkoholową. Wskazują na skutki dla winnic i browarów

Bartłomiej Pejo i Sławomir Mentzen sprzeciwiają się zmianom w przepisach dotyczących alkoholu. Politycy Konfederacji przekonują, że nowe ograniczenia mogą utrudnić rozwój polskich browarów, winnic i turystyki regionalnej. Domagają się zasad, które zapewnią lokalnym przedsiębiorcom pewność prowadzenia działalności.

15 komentarzy
Polityka

Adam Olejniczak nowym prezesem Ruchu Narodowego w Zamościu

Adam Olejniczak stanął na czele zamojskich struktur Ruchu Narodowego. Działacze wybrali go podczas zebrania wyborczego w niedzielę, 18 października. Nowy prezes jest liderem Klubu Konfederacji Zamość, a dotychczas pełnił funkcję pełnomocnika koła powiatowego RN.

Społeczeństwo

Zobacz wszystkie
Społeczeństwo

Jak zwiększyć przyszłą emeryturę? ZUS zaprasza osoby 50+ na szkolenie online

Od czego zależy wysokość emerytury i co można zrobić po pięćdziesiątce, aby zwiększyć przyszłe świadczenie? Te zagadnienia omówi ekspert ZUS podczas szkolenia online „Moja przyszła emerytura”. Spotkanie odbędzie się 22 października o godzinie 10.00. Trwają zapisy.

Społeczeństwo

Sąd orzekł przepadek samochodu. RPO wskazuje na niewyjaśnioną kwestię własności

Rzecznik Praw Obywatelskich złożył kasację do Sądu Najwyższego w sprawie przepadku auta należącego — według ustaleń ujawnionych po wyroku — do ojca skazanego. Zdaniem RPO sąd przed wydaniem orzeczenia nie sprawdził dostatecznie, kto był właścicielem pojazdu, mimo sprzecznych deklaracji oskarżonego.

11 komentarzy
Społeczeństwo

ZUS wykrył nieprawidłowości w 88 proc. kontroli w Lubelskiem

Prawie 1,2 tys. kontroli i ponad tysiąc spraw z nieprawidłowościami — to wyniki działań ZUS w województwie lubelskim od stycznia do sierpnia 2026 roku. Łączny skutek finansowy wykrytych błędów wyniósł 11,1 mln zł. Zakład coraz skuteczniej wskazuje płatników, u których ryzyko naruszenia przepisów jest największe.

6 komentarzy
Społeczeństwo

Składki ZUS opłacisz w telefonie. Nowa funkcja w mZUS dla Płatnika

Przedsiębiorcy mogą już opłacać składki bezpośrednio w aplikacji mZUS dla Płatnika. Nowa funkcja umożliwia przekazanie należności z kont w obsługiwanych bankach, a koszt pojedynczego przelewu wynosi 55 groszy. ZUS zapowiada także kolejne możliwości płatności.

3 komentarzy
Społeczeństwo

Ponad 42 proc. pracujących Polaków opiekuje się bliskimi. GUS pokazuje codzienność rodzin

Praca zawodowa, wychowanie dzieci i pomoc krewnym wymagającym wsparcia — tak wygląda codzienność znacznej części Polaków. W 2025 roku obowiązki opiekuńcze sprawowało 35,9 proc. osób w wieku 18–74 lata. Badanie Głównego Urzędu Statystycznego pokazuje również, że kobiety znacznie częściej niż mężczyźni dostosowywały życie zawodowe do potrzeb rodziny.

2 komentarzy
Społeczeństwo

Pierwsze efekty nowych przepisów widoczne na drogach. Coraz więcej dzieci jeździ na rowerach i hulajnogach w kaskach

Coraz więcej dzieci i młodzieży korzysta z kasków podczas jazdy rowerem i hulajnogą elektryczną – wynika z pierwszych obserwacji Policji po wejściu w życie nowych przepisów w czerwcu. Obowiązek używania kasków przez osoby do 16. roku życia ma zwiększyć bezpieczeństwo najmłodszych. PZU przekazało policjantom w całym kraju 3,6 tys. kasków, które są rozdawane dzieciom podczas kontroli i spotkań profilaktycznych.

19 komentarzy

Zdrowie i styl życia

Zobacz wszystkie

Nauka i technologia

Zobacz wszystkie
Nauka i technologie

Resort chce granicy 15 lat w mediach społecznościowych. Gawkowski żąda skuteczniejszej ochrony dzieci

Skuteczna weryfikacja wieku, szybsze usuwanie szkodliwych treści i sprawniejsza współpraca z polskimi służbami — takich działań od platform cyfrowych oczekuje wicepremier Krzysztof Gawkowski. Ministerstwo Cyfryzacji dąży również do wprowadzenia granicy 15 lat dla dostępu do serwisów społecznościowych. Podczas spotkania z przedstawicielami firm wskazano na niewystarczającą ochronę najmłodszych użytkowników.

11 komentarzy
Nauka i technologie

Atak hakerski na FELG. Firma zakończyła analizę i powiadamia placówki medyczne

FELG Software poinformowała o zakończeniu analizy zdarzenia bezpieczeństwa i zidentyfikowaniu placówek, których ono dotyczyło. W aktualizacji z 7 października spółka przekazała, że rozpoczyna wysyłkę indywidualnych powiadomień. Placówki objęte zdarzeniem mają otrzymać także pakiet dokumentów i rozwiązań umożliwiających zgłoszenie naruszenia oraz poinformowanie pacjentów.

Nauka i technologie

Rekord Politechniki Lubelskiej. 29 naukowców w World’s Top 2% Scientists

Politechnika Lubelska osiągnęła najlepszy wynik w swojej historii w rankingu World’s Top 2% Scientists. W dziewiątej edycji międzynarodowego zestawienia znalazło się 29 badaczek i badaczy z uczelni. Wyróżnienia dotyczą zarówno całego dorobku naukowego, jak i osiągnięć za 2025 rok.

Nauka i technologie

Treści terrorystyczne w internecie. Godzina na usunięcie po otrzymaniu nakazu

Dostawcy usług hostingowych mają obowiązek usunąć treści terrorystyczne lub zablokować dostęp do nich najpóźniej w ciągu godziny od otrzymania nakazu. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji przypomina, że odpowiednie narzędzia prawne już funkcjonują, a właściwe służby mogą z nich korzystać bez oczekiwania na nowe rozwiązania związane z Aktem o usługach cyfrowych.

8 komentarzy
Nauka i technologie

Eksperci: zanim zapytasz AI, pomyśl sam

Sztuczna inteligencja zmienia sposób, w jaki zdobywamy wiedzę, podejmujemy decyzje i rozumiemy świat. Chatboty wyszukują informacje, piszą teksty, tworzą obrazy i coraz częściej doradzają w sprawach osobistych - wskazali eksperci podczas Festiwalu Przemiany w Centrum Nauki Kopernik. Zwrócili uwagę, że zdobywanie określonych umiejętności oraz sprawczości wymaga wysiłku intelektualnego, a nie bezkrytycznego przyjmowania odpowiedzi i rozwiązań dostarczanych przez algorytmy.