Na polach między miejscowościami Gołąb a Wólka Gołębska w powiecie puławskim znajdują się pozostałości reduty z czasów Konstytucji 3 maja. Jej odkrycia dokonano niedawno, gdyż prace badawcze prowadzone były w ubiegłym roku. Było ono efektem wcześniej przeprowadzonych analiz historycznych źródeł kartograficznych zestawionych ze współczesnymi materiałami: ortofotomapami, fotografiami lotniczymi oraz cyfrowym modelem terenu. Rezultaty poddano zaś weryfikacji w terenie.
Latem, na wytypowanym obszarze, przystąpiono zaś do archeologicznych badań nieinwazyjnych. Natrafiono na fragment silnie zniszczonego obiektu, praktycznie całkowicie zniwelowanego podczas wieloletnich prac agrarnych. Reduta składała się z łamanego, czworobocznego wału oraz wykopanej przed jej czołem, otaczającej fosy.
Jak wskazują przedstawiciele Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, podobne reduty, jako małe, samodzielne dzieła polowe przeznaczone były do prowadzenia dookolnego ognia strzeleckiego i artyleryjskiego pod osłoną wałów. Po zestawieniu rezultatów archeologicznego rozpoznania oraz kwerendy naukowcy ustalili, że wzniesienie i użytkowanie badanego w Wólce Gołębskiej dzieła fortyfikacyjnego należy wiązać z manewrami wojskowymi, jakie na pobliskich terenach odbyły się we wrześniu 1791 roku.
To właśnie tuż obok, na polach między tymi wsiami, blisko pół roku po uchwaleniu majowej konstytucji powstał obóz wojskowy. Uchwalone bowiem podczas Sejmu Wielkiego reformy dotyczyły też poprawy stanu obronności kraju. W odbywających się wówczas wielkich manewrach wojskowych wzięło udział blisko 6 tys. żołnierzy. W miejscu tym zgromadzono oddziały różnych formacji wojsk koronnych: piechoty, kawalerii i artylerii.
– Ćwiczenia te, poza stricte wojskowym charakterem miały też cechy manifestacji narodowej. Odbyły się, bowiem na fali patriotyzmu i optymizmu, który opanował polskie społeczeństwo po uchwaleniu nowej konstytucji. Manewry miały stać się manifestacją polskiego oręża, a zarazem wyrazić nadzieję – w duchu konstytucyjnych reform – na lepsze czasy, poprawę siły i obronności Rzeczypospolitej – wyjaśnia dr. Dariusz Kopciowski, Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków
Przebieg ćwiczeń znany jest z zachowanych źródeł historycznych. W raportach wojskowych oraz relacjach bezpośrednich obserwatorów – znalazły się szczegółowe opisy tych wydarzeń. W sąsiedztwie wsi Gołąb założono polowy obóz wojskowy. Wytyczono główną drogę obozową, ustawiano namioty, zorganizowano stajnie, piekarnie, kuźnie oraz lazaret.
Manewrom i wojskowym rewiom towarzyszyło szereg pomniejszych, przeznaczonych dla cywilów imprez – m.in. spotkania, biesiady połączone z występami artystycznymi o tematyce patriotycznej. Organizatorami i fundatorami „oprawy” manewrów była wpływowa magnacka rodzina Czartoryskich. Gospodarzami byli książę Adam Kazimierz i jego żona Izabela, właściciele głównej rezydencji rodu – w Puławach.
Jak podkreślają archeolodzy, zlokalizowana w Wólce Gołębskiej reduta to jedyny zachowany dotychczas w Polsce, a najpewniej też w środkowej i wschodniej Europie, nowożytny obiekt militarny przeznaczony do przeprowadzania szkoleń wojskowych. Jest nieocenionym źródłem wiedzy o ówczesnej taktyce i technice wojskowej, szczególnie w dziedzinie rodzącej się u schyłku XVIII wieku w Polsce sztuce budowania polowych umocnień obronnych, stałego elementu pola walki nieprzerwanie wykorzystywanego do chwili obecnej.
14 komentarzy
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
A pod moją gruszką wy sr au się Kościuszko. Może jakiś archeolog się tym zainteresuje?
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
nas rane to ty masz w dzbanie
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Za PiS tego typu obiekty odrestaurowywano
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
restaurowano, orano i siano.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Nie odrestaurowano tylko brano pieniądze na nią 🤣
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
I całe szczęście, że już tak nie jest.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
odrestaurowywano hahahah gorszych bredni od dawna nie słyszałem
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
To nie była fortyfikacja jedyna taka w Polsce, tylko lubelski dom różańcowy. Tam na środku leżał ten lokalny kamień nieszczęścia.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
taka historia jest dla nas cenna to nasze korzenie ojcow dziadow a dla takiego nachodzcy ??? on sie z tym nie utożsamia oni tym gardzą i podpalaja koscioły jak we francji po co nam nachodzcy?? dla niektorych wlasnie po to by rozwalic kulture historie tradycje wartosci tradycyjne rodzinne etc
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
durnys adamie
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Szkoda że nie jesteś dokształcony. Konstytucja 3 maja nie tylko zakładała odbudowanie Polski, ale również zakładała budowę jej potęgi gospodarczej na podstawie napływu kapitału i bogatych rodów z zagranicy. Gwarantowała również tolerancję wyznaniową. Szkoda, że powołując się na takie święto, jednocześnie je brukarz niezrozumieniem i zaprzeczeniem idei – niezrozumiałymi fobiami, z którą m.in. miała walczyć K3maja
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
tak francuzi rowniez maja fobie – w Paryzu nachodzcow z zapalkami czesto wybuchowymi! jak slam swietuje lub sie buntuje to caly paryz płonie lampeduza i szwecja itd
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Adam. Z door niami i nie gadam
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
nie gadasz bo ludzie z ograniczeniami nie maja nic do przekazanaia żadnych argumentów tylko inwektywy i obrażanie innych – merytoryki zero a przeciez komentarze temu m.inn. służą !