GIS: Święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok pod znakiem fali grypy

Aktualna sytuacja epidemiologiczna w zakresie infekcji sezonowych oraz kwestie związane z bezpieczeństwem żywności w okresie świątecznym zostały omówione podczas briefingu prasowego Głównego Inspektora Sanitarnego, który odbył się 22 grudnia 2025 r. Spotkanie poświęcono przede wszystkim dynamicznie zmieniającej się sytuacji zdrowotnej w Europie i w Polsce, a także działaniom profilaktycznym rekomendowanym w najbliższych tygodniach.

Wysoka aktywność wirusów sezonowych w Europie i w Polsce

Jak wskazano podczas briefingu, w całym regionie europejskim obserwowany jest wzrost aktywności wirusów odpowiedzialnych za infekcje układu oddechowego, w tym grypy. W blisko połowie państw raportujących do systemów monitoringu epidemiologicznego odnotowano zwiększoną liczbę pacjentów zgłaszających się do podstawowej opieki zdrowotnej z objawami infekcji dróg oddechowych. Podobny trend widoczny jest również w Polsce.

Obecnie największą aktywność wykazują wirus grypy oraz SARS-CoV-2. Szczególną uwagę zwrócono na nowy wariant wirusa grypy typu A (H3N2), określany jako wariant K.

– Nowy wariant wirusa grypy nie wykazuje szczególnej zjadliwości, ale ponieważ jest nowym mutantem to w populacji nie ma pamięci immunologicznej, zatem wiele osób po kontakcie zachoruje. Szczepionka przygotowana na sezon 2025/2026 jest skuteczna, wobec tego wariantu – podkreślił Główny Inspektor Sanitarny dr Paweł Grzesiowski.

Dane o zachorowaniach i prognozy na kolejne tygodnie

Na podstawie danych udostępnianych publicznie od września 2025 r. w systemie CEZ obserwowany jest utrwalony trend wzrostowy zachorowań na grypę. Aktualnie wskaźnik ten sięga około 80 przypadków na 100 tys. mieszkańców. Najwyższą zachorowalność notuje się w grupie dzieci do 14. roku życia, gdzie wskaźnik wynosi około 360 przypadków na 100 tys. mieszkańców.

Eksperci wskazują, że w kolejnych tygodniach liczba zachorowań może gwałtownie wzrosnąć, a szczyt fali infekcji spodziewany jest na przełomie stycznia i lutego. Tegoroczny sezon grypowy może być szczególnie wymagający dla systemu ochrony zdrowia, ponieważ – jak zaznaczono – z tygodnia na tydzień liczba chorych się podwaja. Oczekiwane jest zwiększone obciążenie zarówno placówek podstawowej opieki zdrowotnej, jak i Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych.

Zalecenia Głównego Inspektoratu Sanitarnego

W obliczu zbliżającego się szczytu zachorowań GIS przypomina o kluczowych działaniach profilaktycznych. Jednym z najważniejszych elementów pozostają szczepienia ochronne.

– Obecnie można i warto jeszcze się zaszczepić. Szczepienia tegorocznym preparatem są skuteczne przeciw nowemu wariantowi grypy K. Szczepienie są dostępne i zalecane szczególnie dzieciom do 14 roku życia, kobietom w ciąży oraz osobom po 50. roku życia. Chronią przed ciężkim przebiegiem choroby i hospitalizacją, łagodzą przebieg choroby i zmniejszają ryzyko rozwoju powikłań grypy – przypomina dr Paweł Grzesiowski.

Równolegle zalecane jest szerokie stosowanie niefarmakologicznych metod ograniczania transmisji wirusów. Wśród nich wymieniono: higienę rąk, higienę kaszlu, stosowanie masek FFP2 w placówkach medycznych i opieki długoterminowej, zachowanie dystansu społecznego, ograniczenie mobilności i udziału osób z grup ryzyka w zgromadzeniach, a także szersze wprowadzanie pracy zdalnej.

Objawy grypy i postępowanie w przypadku zachorowania

Do typowych objawów grypy należą gorączka, bóle mięśniowe, osłabienie oraz kaszel. Szczególną uwagę należy zwrócić na symptomy niepokojące, takie jak zaburzenia świadomości, trudności w oddychaniu czy problemy z układem krążenia, które wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Przy łagodnym przebiegu infekcji możliwe jest wykonanie szybkich testów antygenowych w warunkach domowych lub w gabinecie lekarza POZ. W przypadku potwierdzenia grypy lekarz decyduje o ewentualnym włączeniu leczenia przeciwgrypowego. Zalecana jest również samoizolacja domowa trwająca od 5 do 7 dni.

Inne wirusy pod nadzorem

Poza wirusem grypy w systemie CEZ monitorowana jest także sytuacja epidemiologiczna związana z innymi patogenami. W polskiej populacji obserwuje się niską, lecz wzrastającą aktywność wirusa RSV oraz malejącą, choć nadal utrzymującą się na średnim poziomie, aktywność wirusa SARS-CoV-2.

Państwowa Inspekcja Sanitarna rekomenduje placówkom ochrony zdrowia m.in. organizację wydzielonych stref przyjęć dla pacjentów z objawami infekcji, szerokie testowanie, zapewnienie izolacji kropelkowo-powietrznej, stosowanie masek ochronnych przez pacjentów i personel, zabezpieczenie dostępności leków przeciwgrypowych oraz szczepienia personelu medycznego i pomocniczego.

Bezpieczna żywność w czasie świąt

Zimowy sezon infekcyjny zbiega się z okresem świątecznym, który sprzyja spotkaniom rodzinnym i zwiększonej liczbie kontaktów. Drugim istotnym tematem briefingu było bezpieczeństwo żywności przygotowywanej i spożywanej podczas świąt Bożego Narodzenia.

– Chcemy przypomnieć najważniejsze zasady bezpiecznego przygotowywania żywności, które pomogą uniknąć zatruć i zakażeń pokarmowych związanych ze źle przygotowanymi potrawami – podkreśliła dr n. o zdr. Izabela Kucharska, zastępczyni Głównego Inspektora Sanitarnego.

GIS przypomina, że żywność raz zamrożona nie powinna być ponownie zamrażana, a kluczowe znaczenie ma higiena nie tylko rąk, lecz także blatów roboczych i narzędzi kuchennych. Niezwykle istotne jest dokładne gotowanie potraw – zupy należy doprowadzać do wrzenia, aby osiągnęły temperaturę co najmniej 70°C, mięso powinno być dobrze wysmażone lub ugotowane, a odgrzewane potrawy muszą być podgrzewane do temperatury powyżej 70°C.

Zaleca się również, aby nie pozostawiać ugotowanej żywności w temperaturze pokojowej dłużej niż dwie godziny, bezwzględnie wyrzucać produkty nadpsute lub z oznakami pleśni oraz oddzielać żywność surową od ugotowanej, przechowując ją w lodówce w osobnych pojemnikach. Dodatkowe informacje dotyczące bezpiecznego przygotowywania posiłków publikowane są na stronach internetowych GIS oraz w mediach społecznościowych instytucji.