Przejdź do treści
niedziela, 22 listopada 2026
Kontakt do redakcji: 690 680 960 [email protected]
Wiadomości z Lublina i regionu
Kontakt do redakcji 690 680 960 [email protected]

Okrągła rocznica, która zdarza się raz na dziesięć wieków. Rozmowa z Profesorem Andrzejem Pleszczyńskim z UMCS o tysiącleciu pierwszych koronacji piastowskich

Już prawie 60 lat temu byliśmy świadkami i uczestnikami obchodów Millenium Chrztu Polski, a więc symbolicznego przyjęcia chrztu przez pierwszego władcę naszego kraju Mieszka I, a zarazem i tysiąclecia polskiej suwerenności państwowej i kultury polskiej. W tym roku świętujemy zaś 1000-lecie Królestwa Polskiego.

fot. UMCS

W tym roku przypada tysięczna rocznica koronacji w archikatedrze gnieźnieńskiej dwóch pierwszych królów Polski – Bolesława Chrobrego i Mieszka II Lamberta. W związku z tym rok 2025 został ogłoszony przez Sejm RP Rokiem Milenium Koronacji Dwóch Pierwszych Królów Polski w Gnieźnie. Bolesław Chrobry został koronowany najprawdopodobniej na Wielkanoc 1025 r., która przypadała wtedy 18 kwietnia.

Wydarzenia sprzed tysiąca lat, które doprowadziły do powstania Królestwa Polskiego, a nierozerwalnie związane są z postaciami dwóch pierwszych polskich królów, przybliża nam Prof. dr hab. Andrzej Pleszczyński – kierownik Katedry Antropologii Przekazu Historycznego w Instytucie Historii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Zainteresowania naukowe tego badacza obejmują: szeroko pojętą mediewistykę i średniowiecze, a więc epokę, w której ukształtowała się cywilizacja europejska, a także struktury myślowe i fabularne (mity, stereotypy, archetypy i inne) – ich budowa i funkcjonowanie w przekazach pisemnych i obrazowych; a także ideologię władzy oraz konfrontacje kultur.

– Panie Profesorze, jak doszło do koronacji Bolesława Chrobrego na pierwszego króla Polski, jakie były okoliczności  tego wiekopomnego wydarzenia?

– Bolesław Chrobry od chwili objęcia władzy w 992 r. był sojusznikiem króla Niemiec i cesarza rzymskiego Ottona III, który w roku 1000 odwiedził Gniezno – przypomina Profesor Andrzej Pleszczyński. – Współczesne badania, szczególnie niemieckie, przekonują, że już wtedy cesarz miał pomysł koronacji Bolesława Chrobrego – chciał bowiem powołać pod swoją władzą cesarską konfederację królestw, a wśród nich królestwa słowiańskiego pod wodzą Chrobrego. Cesarz w związku z tym pomysłem starał się wyposażyć Bolesława Chrobrego w atrybuty władzy króla karolińskiego. W roku 1000 dał mu koronę i tron Karola Wielkiego, a przede wszystkim powołał arcybiskupstwo gnieźnieńskie, które w zasadzie czyniło z Chrobrego króla, ponieważ tylko monarchowie koronowani posiadali w swoim państwie arcybiskupstwo. Do dopełnienia koronacji Chrobrego brakowało jedynie namaszczenia, ale na spełnienie tego ważnego aktu wyrażał zgodę papież.

– A jak do tego pomysłu ustosunkowywał się sam Bolesław Chrobry? I dlaczego ponad 30 lat zwlekano z samą koronacją?

– Polski władca był ideą Ottona III zafascynowany – przekonuje Andrzej Pleszczyński – gdyż dawała mu zaszczytne, wysokie miejsce w systemie politycznym i ideowym wybranym dla państwa przez jego ojca Mieszka I, a więc w obrębie imperium Ottonów, utożsamianym z cesarstwem rzymskim, a określanym jako Imperium Christianum. Idea Ottona III została jednak zablokowana w Niemczech, prawdopodobnie przez jego krewnego księcia Bawarii Henryka i papież nie udzielił zgody na namaszczenie Bolesława. Gdy 22-letni Otton III zmarł w niejasnych okolicznościach, królem Niemiec, a później cesarzem został Henryk II (jako władca niemiecki). Bolesław musiał więc czekać z koronacją aż do śmierci Henryka II (1024 r.). Gdy to się stało, władca polski mógł koronować się z namaszczeniem (zgodę wyraził już kolejny papież) najprawdopodobniej na Wielkanoc 1025 r., która przypadała wtedy 18 kwietnia.

– Dlaczego wybrano akurat tę datę?

– Wielkanoc to najważniejsze święto chrześcijańskie, kojarzone z odrodzeniem – tłumaczy mediewista z UMCS.  – Symbolicznie było więc łączone zmartwychwstanie Chrystusa – króla uniwersalnego, zwycięzcy śmierci, z pojawieniem się jego ziemskiego zastępcy, czyli koronowanego króla. Niestety, mało wiemy o tej pierwszej koronacji piastowskiej. Jedyna w miarę pewna wiedza pochodzi ze źródeł niemieckich, m.in. z „Roczników Kwedlinburskich”. Informacje na temat koronacji są zdawkowe i raczej wyrażają głosy potępienia, mówiące o tym, że Piastowie poważyli się na uzurpację tytułu i namaszczenia królewskiego. Jest też jedno źródło, które w tonie pochwalnym mówi o koronacjach – to tzw. list dedykacyjny Matyldy dołączony do kodeksu darowanego Mieszkowi II przez księżną lotaryńską, napisany po 1025 r., w którym wychwalano przymioty królewskie obu koronowanych władców polskich.

– Czy zatem cokolwiek wiadomo o przebiegu samej koronacji?

– Nie zachowały się żadne opisy koronacji piastowskich – Bolesława Chrobrego, Mieszka II i jego małżonki Rychezy – siostrzenicy Ottona III, dziedziczki „krwi Karolingów”, którzy otrzymali korony 25 grudnia 1025 r. Jednak by koronacja była ważna, musiała przebiegać według wyznaczonego porządku, była bowiem wówczas aktem religijnym. Zachowały się przepisy (łac. ordo) wskazujące, jak taka koronacja powinna wyglądać i dokładnie określające każdy jej etap z modlitwami i błogosławieństwami. Dla rekonstrukcji koronacji piastowskiej najważniejszy jest tzw. ordo moguncki, który został napisany po 900 r. i był stosowany do schyłku średniowiecza. Przewidywał on, że arcybiskup witał władcę przed bramą kościoła i wprowadzał go do środka przez tzw. złote wrota. Trzeba dodać, że w tradycyjnym kościele główne wejście do świątyni było zawsze zamknięte, bo miało przypominać wrota świątyni Salomona w Jerozolimie. Tylko na czas wejścia biskupa albo właśnie króla bramę otwierano.

– Jak więc mogła przebiegać ta podniosła uroczystość już w samej świątyni? Czy była to wyłącznie koronacja?

– Król elekt stał w świątyni ubrany jedynie w tunikę, co oznaczało, że był rytualnie nagi – doprecyzowuje prof. Pleszczyński. – Następnie prowadzono go przed ołtarz. Przy poszczególnych stacjach wewnątrz kościoła śpiewano odpowiednie hymny, tzw. responsoria, które miały błogosławić osobę władcy, a chóry i ludzie uczestniczący w ceremonii odpowiadali odpowiednimi formułami. Najważniejsza część rytuału miała miejsce przed ołtarzem. Tam arcybiskup rozchylał tunikę władcy, obnażał klatkę piersiową i dokonywał pomazania. Kreślił cztery krzyże świętymi olejami na ciele monarchy – na sercu, ramionach i czole. I ten akt czynił z elekta namiestnika Chrystusowego na ziemi. Trzeba podkreślić, że koronacja i pomazanie to były pierwotnie dwa różne rytuały.

– Korona, tytuł króla, namaszczenie… A co na to Niemcy?

– Korona wywodzi się z rzymskiego wieńca triumfalnego (wieńca laurowego), który był posyłany przez cesarza do zaprzyjaźnionych królów barbarzyńskich jako znak przymierza – wyjaśnia Andrzej Pleszczyński. – Myślę, że w tej formie Otton III darował Bolesławowi Chrobremu swoją koronę. Sama korona i tytuł króla (łac. rex – rządzący) niewiele jednak znaczyły bez namaszczenia. To właśnie namaszczenie było aktem, który czynił z monarchy osobę świętą. Piastowie powtarzali w swojej koronacji rytuał stosowany przez Karolingów, których krewną miała być Rycheza. Była ona ważną postacią spektaklu z roku 1025. Ona go niejako legitymizowała. Warto zauważyć, że polskie słowo „król” pochodzi od imienia Karola Wielkiego. I to jest clue sprawy – Bolesław Chrobry i jego syn mianowali siebie królem (Karolem), czy de facto następcą i spadkobiercą tradycji karolińskiej. Dlatego też w Niemczech pojawiły się głosy sprzeciwu wobec tego, żeby Słowianin został dziedzicem tradycji karolińskiej.

– Czy zaś w samej Polsce doceniono znaczenie koronacji i zrozumiano jej ideowe przesłanie?

– W Polsce niewiele osób rozumiało znaczenie ideowe koronacji, ponieważ była to tradycja obca, karolińska – zauważa badacz z UMCS. – Możni na pewno nie postrzegali jej jako czegoś korzystnego dla siebie. Władca nie był już zwykłym naczelnikiem rodu panującego, z którym można było dyskutować na wiecu – to był namiestnik Jezusa Chrystusa na ziemi. Takie były religijne i ideowe następstwa aktu koronacji. Stąd też wynikało słabe poparcie albo nawet brak akceptacji tych koronacji w 1025 r., a także późniejszej koronacji Bolesława Śmiałego w 1076 r. Bolesław Chrobry chciał zapewnić poczesne miejsce w ówczesnym systemie politycznym swoim następcom. Pragnął korony w zasadzie już nie dla siebie, bo musiał czuć, że jego dni zbliżają się do końca, ale dla syna Mieszka II i synowej Rychezy. Chrobry zawsze chciał należeć do świata karolińskiego, do Imperium Christianum, ale w takiej roli, jaką obiecał mu Otton III. Nie godził się na to, by być pośrednim wykonawcą rozkazów, tylko monarchą namaszczonym i koronowanym, który zajmuje podobne miejsce w hierarchii władzy, jak inni zachodnioeuropejscy królowie.

– Jakie zatem było finalne znaczenie dwóch pierwszych koronacji polskich królów, których rocznicę obchodzimy w bieżącym roku?

– Wiedza historyczna wzbogaca i umożliwia zrozumienie teraźniejszości – podsumowuje prof. Andrzej Pleszczyński. – Partykularne znaczenie koronacji z 1025 r., zwłaszcza Bolesława Chrobrego, polega na tym, że została ona zapamiętana w polskiej tradycji i, budząc dumę, pomagała kształtować tożsamość narodową. I to jest ważne, bo historia tworzy naród, nie biologia i rzekome wspólne pochodzenie. Warto przypominać takie wydarzenia, pielęgnować tradycje i utrzymywać odrębność narodową, bowiem w coraz bardziej integrującym się świecie, gdzie silną pozycję mają zhierarchizowane wielkie korporacje, tylko w obrębie państwa obywatele mają możliwość głosu, utrzymywania demokracji i wolności, która jest niezbędna dla rozwoju.

– Serdecznie dziękuję, Panie Profesorze, za rozmowę.

Z prof. dr hab. Andrzejem Pleszczyńskim rozmawiał Leszek Mikrut

Dodaj komentarz

Masz coś do dodania? Podziel się swoją opinią.

Dbaj o kulturę dyskusji. Publikując komentarz, akceptujesz regulamin komentarzy.

Z kraju

Kraj

Parapet zamiast lodówki, krzesło do rehabilitacji. Ruszyła Szlachetna Paczka

Od soboty, 14 listopada, można wybierać rodziny, dla których darczyńcy przygotują Szlachetną Paczkę. Tegoroczna akcja zwraca uwagę na osoby, które z braku pieniędzy zastępują podstawowe wyposażenie domu i sprzęt rehabilitacyjny prowizorycznymi rozwiązaniami. Weekend Cudów odbędzie się 12 i 13 grudnia.

3 komentarzy

Lubelski biznes

Lubelski biznes

Nowy klub sportowy w Lublinie. Sześć kortów do padla ma być gotowych już w grudniu

Lublin zyska nowe miejsce dla miłośników aktywności fizycznej. W dawnej Galerii Lubelskiej przy Al. Witosa 6 powstaje klub PROPADEL, w którym do dyspozycji graczy będzie sześć kortów do padla. Otwarcie zaplanowano na grudzień 2026 roku. W przyszłości obiekt może zostać rozbudowany, a jego twórcy chcą przyciągnąć zarówno doświadczonych zawodników, jak i osoby, które dopiero zamierzają spróbować swoich sił w tej dyscyplinie.

2 komentarzy
Lubelski biznes

Ściany już stoją. Tak powstaje dziesiąty McDonald’s w Lublinie

Ściany nowej restauracji McDonald’s przy SKENDE SHOPPING w Lublinie już stoją. Do naszej redakcji trafiły zdjęcia i nagrania z drona dokumentujące postępy budowy. Według wcześniejszych zapowiedzi lokal ma przyjąć pierwszych gości w grudniu 2026 roku.

25 komentarzy
Lubelski biznes

ZDiTM w Lublinie wyróżniony w konkursie „Pracodawca Roku 2025”

Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego w Lublinie otrzymał wyróżnienie w kategorii Instytucja Publiczna w konkursie „Pracodawca Roku 2025”. Doceniono działania związane z warunkami pracy, rozwojem zawodowym pracowników oraz aktywizacją zawodową mieszkańców.

17 komentarzy
Lubelski biznes

Dziewięć firm z Lubelskiego na TechCrunch Disrupt 2026. Szansa na inwestorów i kontrakty

Dziewięć małych i średnich przedsiębiorstw z województwa lubelskiego uczestniczy w TechCrunch Disrupt 2026 w San Francisco. Rozpoczynające się dziś, 13 października, targi dają firmom z branż nowoczesnych technologii, IT i sztucznej inteligencji szansę na pozyskanie inwestorów oraz nawiązanie międzynarodowej współpracy.

1 komentarz
Lubelski biznes

Nowy TK Maxx w Lublinie. Otwarcie z Karoliną Gilon już 22 października

22 października o godz. 9 w Centrum Handlowym Felicity w Lublinie zostanie otwarty nowy sklep TK Maxx. Wydarzenie poprowadzi Karolina Gilon, a na klientów czekać będzie m.in. konkurs „Czerwony Wieszak” z kartami upominkowymi o wartości do 700 zł.

1 komentarz

Polityka

Polityka

Spór o kierowanie TK może zatrzymać płatności. Jest stanowisko NBP

Departament Prawny Narodowego Banku Polskiego uznał, że istnieją przesłanki do wstrzymania realizacji zleceń płatniczych Trybunału Konstytucyjnego. Stanowisko ma związek ze sprzecznymi dokumentami dotyczącymi osób uprawnionych do dysponowania pieniędzmi na rachunkach TK.

15 komentarzy
Polityka

Regiony przygraniczne mogą otrzymać 10 mld euro. Hetman o planach wsparcia

W nowym budżecie Unii Europejskiej po 2027 roku ma pojawić się propozycja przeznaczenia 10 mld euro na wsparcie regionów graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą – poinformował europoseł Krzysztof Hetman. Zastrzegł, że opiera się na informacjach kuluarowych z Brukseli. Nie wiadomo jeszcze, jaka część tej puli mogłaby trafić do Polski i województwa lubelskiego.

4 komentarzy
Polityka

Surowsze kary za ataki na funkcjonariuszy i przemyt migrantów. Rząd przyjął projekt zmian w prawie

Nawet 20 lat więzienia za organizowanie nielegalnego przekraczania granicy, którego następstwem jest śmierć człowieka, oraz surowsze kary za niebezpieczne ataki na funkcjonariuszy publicznych. Rada Ministrów przyjęła projekt zmian w Kodeksie karnym i Kodeksie wykroczeń. Nowe przepisy mają zwiększyć odpowiedzialność sprawców najpoważniejszych przestępstw.

23 komentarzy
Polityka

Czarzasty chce ukarania Telewizji Republika. Skierował oficjalny wniosek do KRRiT

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty wystąpił do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na Telewizję Republika. Powodem są materiały dotyczące tragicznych wydarzeń w Krakowie z 7 listopada 2026 roku. W ocenie marszałka niektóre wypowiedzi emitowane przez stację naruszały dobre imię funkcjonariuszy Policji.

41 komentarzy

Społeczeństwo

Społeczeństwo

ZUS umorzy stare długi bez wniosku. Może to wpłynąć na przyszłą emeryturę

1 maja 2027 roku ZUS umorzy zaległości składkowe sprzed 1999 roku wraz z odsetkami i dodatkowymi kosztami. Nie trzeba składać wniosku. Część przedsiębiorców i osób z nimi współpracujących powinna jednak zwrócić uwagę na konsekwencje dla przyszłej emerytury lub renty.

3 komentarzy
Społeczeństwo

Nowe obowiązki firm w walce z mobbingiem. Zmieniają się zasady ochrony pracowników

5 listopada br. wchodzi w życie nowelizacja Kodeksu pracy, a wraz z nią zmiany dotyczące przeciwdziałania mobbingowi oraz nierównego traktowania w miejscu pracy. Dla pracodawców oznacza to nowe obowiązki, w tym m.in. wdrożenie formalnych procedur antymobbingowych. Z kolei pracownicy będą mieli ułatwioną ścieżkę dochodzenia swoich praw.

5 komentarzy
Społeczeństwo

Pieniądze po zmarłym w ZUS nawet po kilkunastu latach. Kto może je otrzymać i jak złożyć wniosek?

Nawet jeśli od śmierci bliskiej osoby minęło 10, 15 lub więcej lat, pieniądze zapisane na jej subkoncie w ZUS mogą nadal przysługiwać uprawnionym. Co ważne, nie zawsze muszą to być członkowie rodziny. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnia, kto ma prawo do tych środków, kiedy ich wypłata nie jest możliwa i jakie formalności należy załatwić.

3 komentarzy
Społeczeństwo

Rośnie niechęć do Ukraińców w polskim internecie. Nowy raport ujawnia niepokojący trend

W polskim internecie przybywa negatywnych wypowiedzi na temat Ukrainy i Ukraińców. Najnowsza analiza ponad 37 tysięcy publikacji pokazuje wzrost wrogich treści, nasilający się antagonizm polsko-ukraiński i coraz słabszą obecność głosów sprzeciwiających się nienawiści. Największe emocje wywołały spory o UPA, działalność Natalii Panczenko oraz świadczenia dla obywateli Ukrainy. Obraz ten wyłania się z raportu „Cyfrowy dialog – monitoring i interpretacja wizerunku ukraińskiej społeczności w Polsce” zrealizowanego przez Fundację Res Futura oraz Press Club Polska.

22 komentarzy
Społeczeństwo

Obywatelstwo polskie na nowych zasadach. Rząd planuje test, wyższe wymagania i surowszą kontrolę

Uzyskanie polskiego obywatelstwa może stać się znacznie trudniejsze. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowuje zmiany, które przewidują obowiązkowy test z wiedzy o Polsce, wyższe wymagania językowe oraz dokładniejszą weryfikację cudzoziemców. Projekt nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim został 27 października 2026 roku wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu.

11 komentarzy

Nauka i technologia

Nauka i technologie

Deszczówka z dróg do podlewania i toalet. Nowe rozwiązania naukowców z Lublina

Woda spływająca z dróg i parkingów może zostać ponownie wykorzystana. Naukowcy z Politechniki Lubelskiej opracowali mobilne urządzenie do jej podczyszczania, a równolegle badają metodę usuwania soli i metali ciężkich. Pierwsze rozwiązanie zdobyło złoty medal na międzynarodowej wystawie wynalazków.

3 komentarzy
Nauka i technologie

Pokaz cyberataku i sztuczna inteligencja w praktyce. CyberLubelskie już we wtorek w Lublinie

Jak zabezpieczyć dane mieszkańców, reagować na cyberataki i bezpiecznie korzystać ze sztucznej inteligencji? Tym zagadnieniom będzie poświęcona konferencja CyberLubelskie 2026, która odbędzie się 17 listopada w Lubelskim Centrum Konferencyjnym. Udział jest bezpłatny, ale wymaga wcześniejszego zgłoszenia i otrzymania potwierdzenia.

2 komentarzy
Nauka i technologie

Cyberatak na Autopay. Nieuprawniony dostęp do danych dotyczących płatności

Autopay S.A. poinformowała o cyberataku i nieautoryzowanym dostępie do infrastruktury oraz części danych dotyczących przetworzonych płatności. Spółka bezpośrednio powiadamia klientów, których może dotyczyć zdarzenie, i zaleca sprawdzanie historii transakcji.

1 komentarz
Nauka i technologie

Nowoczesne Collegium Anatomicum otwarte w Lublinie. Studenci medycyny zyskali wyjątkową przestrzeń do nauki

Ponad 1630 m² zmodernizowanej przestrzeni, nowoczesne sale sekcyjne, wirtualny stół anatomiczny oraz specjalistyczne pracownie – tak wygląda odnowione Collegium Anatomicum Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Uroczyste otwarcie obiektu odbyło się 10 listopada. Inwestycja ma znacząco podnieść standard kształcenia przyszłych lekarzy i innych specjalistów medycznych.

4 komentarzy
Nauka i technologie

Cyberatak na państwowy system ePUAP. Zagrożenie zatrzymane, sprawą zajmuje się ABW

Państwowy system ePUAP stał się celem cyberataku. Jak poinformował wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, zagrożenie zostało wykryte i zatrzymane. Trwają prace nad przywróceniem pełnej funkcjonalności platformy, a w wyjaśnienie sprawy zaangażowano Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

2 komentarzy
Nauka i technologie

Fala dezinformacji po zamachu w Krakowie. Ponad 200 milionów wyświetleń fałszywych informacji

Po zamachu terrorystycznym w Krakowie internet zalała fala fałszywych informacji i teorii spiskowych. NASK zgłosił platformom społecznościowym ponad 2 tysiące kont rozpowszechniających dezinformację, w tym zautomatyzowane boty. Najpopularniejsze nieprawdziwe przekazy osiągnęły łącznie ponad 200 milionów wyświetleń. Ministerstwo Cyfryzacji i służby specjalne prowadzą działania mające ograniczyć skalę manipulacji.

16 komentarzy
Nauka i technologie

Europejski Dzień Radonu. Niewidoczny gaz może zagrażać zdrowiu, sprawdź, czy jest w Twoim domu

Radon jest niewidoczny, bezwonny i nie ma smaku. Może przenikać do budynków przez fundamenty oraz nieszczelności w instalacjach, a jego długotrwałe wdychanie zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuc. 7 listopada obchodzimy Europejski Dzień Radonu, który przypomina o zagrożeniu i sposobach ochrony przed tym promieniotwórczym gazem. Eksperci podkreślają znaczenie pomiarów, odpowiedniej wentylacji i zabezpieczenia budynków.

1 komentarz