Rozbudowa infrastruktury ładowania przy drogach szybkiego ruchu. Setki punktów już działają, kolejne powstaną do 2030 roku

Na sieci dróg szybkiego ruchu w Polsce jest obecnie 415 MOP-ów, z czego na 145 znajdują się stacje ładowania pojazdów elektrycznych. To łącznie przekłada się na 493 punkty ładowania, z czego 222 to ultraszybkie ładowarki o mocy od 150 kW w górę. W proces zwiększania liczby dostępnych stacji ładowania zaangażowana jest nie tylko GDDKiA, ale również koncesjonariusze odcinków autostrad, dzierżawcy MOP-ów o funkcji komercyjnej, jak i właściciele prywatnych parkingów przy sieci dróg szybkiego ruchu. W tej historii nie można też pominąć firm zarządzających stacjami ładowania i operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) energii elektrycznej.

Stacje ładowania na MOP-ach

Lokalizacje stacji na MOP zobaczycie na dołączonej mapie, a także w serwisie dla kierowców drogi.gddkia.gov.pl, gdzie naniesione są dane z Ewidencji Infrastruktury Paliw Alternatywnych prowadzonej przez Urząd Dozoru Technicznego.  Stacje ładowania pojazdów elektrycznych dostępne są na 97 MOP-ach w zarządzie GDDKiA (łącznie 279 punktów dla pojazdów osobowych i cztery, o mocy 600 kW, przeznaczone dla ciężarowych),14 prywatnych parkingach (60 punktów ładowania) i na 34 MOP-ach na odcinkach koncesyjnych (łącznie 148 punktów ładowania dla osobowych i dwa, o mocy 400 kW, dla ciężarowych).

Stacje ładowania powstały na istniejących MOP-ach przy drogach szybkiego ruchu jako uzupełnienie oferty dzierżawców lub właścicieli stacji paliw, a także na MOP-ach o funkcji podstawowej z parkingami. Rozlokowane są przy głównych ciągach transportowych kraju pokrywających się z siecią bazową transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T. Dla przykładu wzdłuż autostrady A2 jest obecnie 121 punktów ładowania na 35-MOP-ach, na A1 107 punktów na 30 MOP-ach, na S7 64 punkty ulokowane na 15 MOP-ach, a na S8 54 punkty na 20 MOP-ach.

Zarówno liczba stacji, jak i punktów ładowania w najbliższych latach będą rosły, zagęszczając ich rozłożenie na sieci dróg szybkiego ruchu. Obecnie w realizacji są stacje ładowania dla poj. osobowych i ciężarowych na 40 MOP-ach (lista poniżej), które będą spełniały wymagania dotyczące rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych (AFIR – Alternative Fuels Infrastructure Regulation) pod względem mocy ładowania i lokalizacji.

Punkty ładowania zostaną uruchomione w latach 2026-2030, ale ostateczny termin uzależniony jest od zapewnienia infrastruktury elektroenergetycznej przez OSD. Termin zależny jest też od działań dzierżawców MOP-ów. Dla przykładu, uruchomiony przez dzierżawcę hub ładowania na MOP Gruczno Zachód przy S5, który obejmuje osiem punktów ładowania dla pojazdów osobowych i cztery przeznaczone dla pojazdów ciężarowych, miał powstać do 2030 r., a rozpoczął działanie już na przełomie 2025 i 2026 r. Z kolei na parze MOP Stobiecko Szlacheckie przy A1 dzierżawca uruchomił już po dwie stacje ładowania dla pojazdów osobowych, a w kolejnych latach dostawi następne dostosowując się do wymogów AFIR.

Autostrady:

A1 – Stobiecko Szlacheckie Wschód i Zachód, Gorzelanka Wschód i Zachód, Starcza Wschód i Zachód, Wierzchowisko Wschód i Zachód,

A2 – Ostrów Kania Północ i Południe, Ciosny Północ i Południe,

A4 – Prószków, Krajków Północ i Paszczyna Południe.

Drogi ekspresowe:

S3 – Lisiny Wschód i Zachód, Przybiernów Wschód i Zachód,

S6 – Kamień Północ i Południe,

S7 – Widoma Wschód i Zachód, Zbójecka Góra, Pepłowo Wschód i Zachód,

S8 – Ochędzyn i Niwiska,

S17 – Niwa Babicka i Pilawa,

S19 – Obroki Wschód i Zachód, Kamień Wschód i Zachód, Janów Lubelski Wschód i Zachód,

S61 – Górki Wschód i Zachód, Niekrasy Wschód i Zachód.

Planujemy również ogłosić w tym roku przetargi na dzierżawę MOP-ów pod budowę stacji ładowania w kolejnych 65 lokalizacjach. Powstanie na nich infrastruktura do ładowania elektrycznych poj. osobowych i ciężarowych, spełniająca wymagania AFIR.

Nowe przepisy dotyczące rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych weszły w życie 13 kwietnia 2024 r., zastępując poprzednią Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/94/UE z 22 października 2014 r. Obowiązujące rozporządzenie przewiduje m.in. wybudowanie wzdłuż najważniejszych unijnych korytarzy transportowych (tzw. transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T) stacji do szybkiego ładowania pojazdów osobowych i ciężarowych, a także stacji tankowania wodoru.

Sieć TEN-T w naszym kraju będzie miała długość ok. 7,9 tys. km, z czego sieć bazowa składająca się z połączeń priorytetowych ma długość ok. 3,7 tys. km. Pozostała część to rozszerzona sieć bazowa i sieć kompleksowa. Punkty ładowania zlokalizowane na odcinkach sieci TEN-T, jak również w aglomeracjach miejskich znajdujących się na przecięciach tych tras, mają zapewnić sprawne poruszanie się pojazdami elektrycznymi po drogach krajowych.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska, przy współpracy z Ministerstwem Infrastruktury, GDDKiA, OSD, Polskim Stowarzyszeniem Paliw Alternatywnych (obecnie Polskie Stowarzyszenie Nowej Mobilności – PSNM) oraz innymi zainteresowanymi podmiotami, przygotowało propozycję rozmieszczenia infrastruktury ładowania dla pojazdów osobowych i ciężarowych zasilanych energią elektryczną na drogach wchodzących w skład sieci bazowej TEN-T w Polsce i w ich sąsiedztwie. Jest ona zgodna z wymaganiami AFIR i przewiduje 166 lokalizacji dla stacji ładowania. 144 to Miejsca Obsługi Podróżnych (MOP), a 22 to parkingi prywatne. Założono, że w 2030 r. stacje ładowania powinny funkcjonować we wszystkich 166 lokalizacjach. Działania GDDKiA związane z budową stacji ładowania dla pojazdów elektrycznych wychodzą poza sieć bazową TEN-T i obejmują lokalizacje na drogach zaliczanych do rozszerzonej sieci bazowej i sieci kompleksowej.

Przypomnijmy, że GDDKiA nie zajmuje się sprzedażą paliw czy energii elektrycznej. To domena wyspecjalizowanych firm działających na MOP-ach. Zarządca udostępnia im teren pod budowę infrastruktury w ramach postępowań przetargowych na dzierżawę MOP. Rozróżniamy dwa rozdaje MOP-ów, o funkcji komercyjnej i podstawowej. Na tych pierwszych dzierżawcy budują stacje paliw wraz z obiektami gastronomicznymi, a dla ogłaszanych obecnie postępowań GDDKiA oczekuje również budowy stacji ładowania pojazdów elektrycznych. Z kolei na MOP-ach o funkcji podstawowej, w ramach przetargów, wyłaniani są dzierżawcy części terenu pod budowę i prowadzenie stacji ładowania pojazdów elektrycznych.

Po wprowadzeniu do postępowań przetargowych na dzierżawę MOP obowiązku budowy przez dzierżawców infrastruktury spełniającej wymagania AFIR, odnotowano jednak znaczny spadek zainteresowania dzierżawą. Wynikało to m.in. z niekorzystnych warunków przyłączeniowych i konieczności wybudowania infrastruktury elektroenergetycznej przez dzierżawcę na długich odcinkach. Przyczyną był także niski popyt na pojazdy elektryczne, brak programów wsparcia w zakresie budowy i rozwoju infrastruktury dla elektrycznego transportu ciężkiego, a także krótki czas na realizację założeń AFIR.

W efekcie, wraz z innymi zainteresowanymi stronami, GDDKiA podjęła działania, które powinny ułatwić rozwój stacji ładowania na MOP-ach. To z jednej strony działania z OSD w zakresie usprawnienia procesu zapewnienia sieci elektroenergetycznych do poszczególnych lokalizacji czy też z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w kontekście wsparcia dla podmiotów realizujących infrastrukturę dla paliw alternatywnych.

Do tego doszły również rozmowy z obecnymi, a także potencjalnymi, nowymi dzierżawcami w kontekście zapewnienia na MOP-ach infrastruktury spełniającej założenia AFIR. Z końcem marca ubiegłego roku NFOŚiGW uruchomił dwa programy wspierające rozwój infrastruktury dla transportu ciężkiego, a w przypadku niektórych lokalizacji OSD zmienili wydane warunki przyłączenia do sieci, uwzględniając doprowadzenie przyłącza energetycznego do granicy MOP.

Przy kolejnych przetargach GDDKiA będzie również szukać dzierżawców części terenu na MOP o funkcji komercyjnej. Dotyczy to tych miejsc, gdzie dzierżawca nie zdecydował się na budowę stacji ładowania pojazdów elektrycznych o mocach zgodnych z AFIR. GDDKiA będzie też rozmawiać z obecnymi dzierżawcami, aby aneksować umowy dzierżawy na realizację stacji ładowania zgodnych z AFIR.