W listopadzie tego roku zakończono wyjątkowo intensywne badania archeologiczne na polach wsi Uchańka, w gminie Dubienka. Badacze i wolontariusze uzbrojeni w detektory metali, przeprowadzili szczegółowe poszukiwania w miejscach związanych z bitwami pod Dubienką z lat 1792 i 1794. To część długoterminowych badań, które trwają od czerwca, a ich celem jest ujawnienie materialnych śladów historycznych wydarzeń. Wyniki ostatniej ekspedycji przyniosły sensacyjne odkrycia, które wzbogaciły wiedzę o dawnych bojach oraz polskich jednostkach wojskowych z końca XVIII wieku.
Odkrycie „orłów” z czasów I Rzeczypospolitej
Najbardziej ekscytującym znaleziskiem są dwa metalowe emblematy przedstawiające orły z monogramem „SAR” – Stanislaus Augustus Rex, czyli Stanisław August Król. Orły te zdobiły czapki żołnierzy Rzeczypospolitej i były charakterystycznym elementem mundurów królewskich sił zbrojnych. Do tej pory w Polsce odnotowano jedynie jedno podobne odkrycie: fragment orła mundurowego znaleziony na pobojowisku bitwy pod Maciejowicami, która była ostatnią bitwą Naczelnika Tadeusza Kościuszki.
Orły, które odkryto na terenie bitwy pod Dubienką, są niezwykle cenne nie tylko ze względu na ich stan zachowania, lecz także symbolikę i historyczny kontekst. Takie zabytki nie tylko przypominają o ważnych wydarzeniach i uczestniczących w nich bohaterach, ale mają również głęboki wymiar edukacyjny, pobudzając wyobraźnię współczesnych odbiorców i wpływając na lepsze zrozumienie dziejów militarnych naszego kraju.
Guziki i inne elementy wojskowe
Oprócz emblematów orłów badacze natrafili na numerowane guziki wojskowe, które stanowią dowód na obecność żołnierzy z 13. i 17. regimentu wojsk koronnych w bitwach pod Uchańką. Z historycznych dokumentów wynika, że 13. pułkiem dowodził generał Poniński, a 17. regimentem – generał Franciszek Rottenburg, który jednak z czasem przeszedł na stronę pruską. Obecność guzika tej formacji wskazuje na drugą bitwę dubieńską, która miała miejsce 3 czerwca 1794 roku.
W trakcie prac wykopaliskowych odkryto również ozdobne guziki, które prawdopodobnie należały do oficerów, sprzączkę do pasa wojskowego, a także fragmenty kul armatnich, pociski karabinowe i monety. Te znaleziska dodają kolejnych szczegółów do historii pola bitwy pod Dubienką, przyczyniając się do precyzyjniejszego obrazu uzbrojenia i wyposażenia żołnierzy walczących pod dowództwem Kościuszki.
Metody geofizyczne i poszukiwanie szańców
Równocześnie prowadzono badania geofizyczne w celu odkrycia pozostałości ziemnych szańców, które według źródeł historycznych zostały zbudowane przed bitwą na rozkaz Kościuszki. Analizy te wymagają jednak szczegółowej pracy w laboratoriach i gabinetach, dlatego wyniki badań zostaną opublikowane w późniejszym terminie.
Wsparcie wolontariuszy i znaczenie odkryć
Niezwykle istotny wkład w odkrycia mają wolontariusze i pasjonaci, którzy aktywnie uczestniczyli w pracach terenowych. Kierownikiem badań był Marcin Piotrowski, a wśród członków ekipy poszukiwawczej znaleźli się Grzegorz Adamiec, Andrzej Bodziak, Marcin Gnypek, Tomasz Skic, Maria Sokołowska, Dominik Stanikowski, Zbigniew Tołyż i Artur Żurawski. Ich zaangażowanie i wytrwałość pozwoliły na dokonanie wyjątkowych odkryć, które pozostaną trwałym śladem polskiej historii.
Odnalezione zabytki, w tym orły z monogramem „SAR” oraz inne elementy wyposażenia wojskowego, mają nieocenioną wartość historyczną i muzealną. Stanowią materialne dowody dawnych bitew, które wzbogacają zrozumienie o dziedzictwie wojskowym Polski i służą edukacji przyszłych pokoleń, przypominając o odwadze i poświęceniu żołnierzy walczących za ojczyznę.
