Rok po zakończeniu II wojny światowej mieszkańcy Wąwolnicy doświadczyli jednego z dramatycznych przykładów terroru stosowanego przez komunistyczną władzę wobec polskiej wsi. 2 maja 1946 roku do miejscowości przybyli funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa z Puław. Powodem ich działań miał być donos, według którego we wsi ukrywał się oddział Mariana Bernaciaka „Orlika”, jednego z dowódców antykomunistycznego podziemia.
Na widok zbliżających się funkcjonariuszy część mieszkańców zaczęła uciekać. Wkrótce potem rozpoczęły się dramatyczne wydarzenia. Według relacji, ekspedycja podpaliła jedno z gospodarstw, a osobom wracającym do wsi uniemożliwiano gaszenie ognia. Po około dwóch godzinach do Wąwolnicy dotarły kolejne grupy przedstawicieli komunistycznego aparatu represji. Wtedy podpalanie zabudowań przybrało charakter systematyczny.
Straż pożarna, która mogła ograniczyć rozmiary tragedii, nie została dopuszczona do akcji gaśniczej. Funkcjonariusze blokowali możliwość ratowania dobytku mieszkańców, skazując wieś na zniszczenie. Pożar objął znaczną część zabudowy, a płomienie pochłaniały kolejne gospodarstwa.
Świadkiem pacyfikacji był amerykański fotograf John Vachon, przebywający wówczas w Polsce w ramach misji UNRRA. W swojej relacji opisał widok ogromnej kolumny dymu unoszącej się nad miejscowością. Jak wspominał, obraz płonącej wsi wywołał w nim głęboki ból i pozostał jednym z najbardziej wstrząsających doświadczeń, jakie zapamiętał z pobytu w Polsce.
Bilans komunistycznej pacyfikacji Wąwolnicy był tragiczny. Spłonęło około stu domów, a śmierć poniosły trzy osoby. Dla mieszkańców oznaczało to nie tylko utratę bliskich, ale także zniszczenie dorobku całego życia. Wieś została dotknięta terrorem, który miał złamać opór wobec narzuconej Polsce władzy.
Po tragedii komuniści powołali specjalną komisję do zbadania sprawy spalenia Wąwolnicy. Jej raport nie wskazał jednak odpowiedzialności funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa. Winą obarczono jedną z tak zwanych „leśnych band”, czyli oddziały antykomunistycznego podziemia. Był to element propagandowej narracji, mającej ukryć rzeczywistą odpowiedzialność komunistycznych służb.
W 80. rocznicę tych wydarzeń pamięć o Wąwolnicy pozostaje ważnym świadectwem brutalności systemu komunistycznego. To także przypomnienie o losie mieszkańców polskich wsi, które po wojnie stały się celem represji, zastraszania i przemocy ze strony nowej władzy.
Źródło: IPN
15 komentarzy
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Marszalek mowil, ze to wyzwoliciele, jego przyjaciele
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
takich wyzwolicieli znajdziesz najwięcej w pissie tych co schowali swoje legitymacje PZPR pod poduszką tam jest dużo
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
I po jednej i po drugiej stronie jest takich pełno.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Najwięcej tych bandytów jest wśród tych którzy są tępymi wrogami PiS
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
A dziś ich wnuki i synowie wprowadzają w Polsce eurokołchoz.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Bo część było w sądzie część w rządzie a reszta w UB. W 1948 na podstawie dekretu władza komunistyczna zezwoliła na zmianę nazwisk. To spodobało że napływowi którzy przyszli z sowierami a byli już wtedy w aparacie represji mogli zmienić na nazwisko polskobrzmiace tak by Polacy mogli nabrać do nich zaufania.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
dlaczego tylu żydów było w ub?
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Polacy, Polakom zgotowali ten los.
Teraz też Polak, Polakowi wilkiem.
Mamy swoje „tradycje”.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Kiedyś jawny mord, teraz rozgrywki o władzę i kasę prowadzone są w „białych rękawiczkach”
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Ci Polacy, co Polakom zgotowali ten los, byli zdrajcami służącymi Związkowi Radzieckiemu (więc przede wszystkim Rosjanom). Uwaga więc niezbyt trafna.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
…służyli zdrajcom ale nie za darmo… „Wadza” a z „wadzą” kasa.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
A teraz jakich mamy polityków? Bo na pewno nie służącym naszemu narodowi.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Do MO zaciągali się bandyci którzy nie nadawali się do niczego a tylko do straszenia i napawania na uczciwych ludzi. Skutki ich działań są do dzisiaj.
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
A nie było czegoś podobnego w okolicach samej Wąwolnicy?
Komentarz ukryty z powodu bardzo niskiej oceny.
Jak „źródłem” (dez)informacji jest ipn, to wiarygodność tego jest zerowa. Równie dobrze sprawcą podpalenia mogli być uciekający wyklęci. Ten korespondent napisał o dymie nad miejscowością, natomiast nie powiedział kto był sprawcą, bo wtedy go w Wąwolnicy nie było.