NIK ma zastrzeżenia do realizacji planu finansowego w kilku jednostkach budżetowych w województwie lubelskim

Polegały one na:, udzieleniu zamówień publicznych niezgodnie z wewnętrznym regulaminem, przekroczeniu wydatków w stosunku do planu obowiązującego w dacie dokonania wydatku oraz nieterminowym opublikowaniu ogłoszeń o wykonaniu umów o udzielenie zmówienia publicznego. Ponadto w dwóch jednostkach skierowano wnioski o zmniejszenie planu wydatków, pomimo wykorzystania limitów środków ustalonych w tym planie. NIK zwraca również uwagę, że zaległości z tytułu dochodów budżetowych na koniec 2023 r. wyniosły ponad 104 tys. zł i były wyższe o ponad 150% od zaległości na koniec 2021 r.

Głównym celem kontroli było sprawdzenie, czy prawidłowo realizowano plan finansowy dochodów i wydatków wybranych jednostek budżetowych, które funkcjonują w ramach części budżetowej 85/06 – województwo lubelskie. Kontrolą objęto pięć jednostek: Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Lublinie (WIORIN), Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w Lublinie (WITD), Kuratorium Oświaty w Lublinie (Kuratorium Oświaty), Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny w Lublinie (WIF) oraz Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Lublinie (WUOZ).

Najważniejsze ustalenia kontroli

W WITD pozytywnie oceniono wykonanie planu finansowego dochodów i wydatków w latach 2022-2023, w pozostałych jednostkach – z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości – zastosowano oceny w formie opisowej.

Dochody wykonane w 2023 r. przez kontrolowane jednostki wynosiły nieco ponad, 1,66 mln zł i były niższe od dochodów z poprzedniego roku o 326 tys. zł (16%). Wynikało to głównie z mniejszej liczby nieprawidłowości, stwierdzonych podczas kontroli prowadzonych przez WIORiN, które skutkowały nałożeniem kary grzywny lub administracyjnej kary pieniężnej. Kontrolowane jednostki prawidłowo i terminowo przekazywały dochody na rachunek Ministerstwa Finansów.

Zaległości z tytułu dochodów budżetowych na koniec 2023 r wyniosły ponad 104 tys. zł i były o ponad 150% wyższe od zaległości na koniec 2021 r. (40,5 tys. zł). Było to spowodowane trudnościami w odzyskaniu od podmiotów zagranicznych należnych kwot z tytułu granicznych kontroli fitosanitarnych przeprowadzonych przez WIORIN. Podejmowano prawidłowe i terminowe działania w celu windykacji zaległości z tytułu należności budżetowych, a udzielone ulgi w ich spłacie były uzasadnione. Wprawdzie nieprawidłowo zaewidencjonowano umorzenia należności w kwocie 2 tys. zł, ale nie miało to wpływu na realizację dochodów i dane wykazane w sprawozdaniach budżetowych.

Wydatki kontrolowanych jednostek w 2023 r. wyniosły ponad 61,8 mln zł i były o blisko 9,4 mln zł (17,9%) wyższe niż w 2022 r.

Na podstawie próby wydatków – wynoszącej ponad 6 mln zł – ustalono, że były one (z wyjątkiem przypadków wymienionych poniżej) ponoszone zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych, a więc w sposób celowy, oszczędny, w wysokości i terminach wynikających z zaciągniętych zobowiązań. Nieprawidłowości w realizacji planu finansowego wydatków polegały na: przekroczeniu wydatków w stosunku do planu obowiązującego w dacie dokonania wydatku (0,4 tys. zł w Kuratorium Oświaty), udzieleniu zamówień publicznych niezgodnie z wewnętrznym regulaminem (146 tys. zł) oraz nieterminowym opublikowaniu ogłoszeń o wykonaniu trzech umów o udzielenie zmówienia publicznego. Ponadto w dwóch jednostkach skierowano wnioski o zmniejszenie planu wydatków (Kuratorium Oświaty i WUOZ, prawie 8 tys. zł), pomimo wykorzystania ustalonych limitów środków.

Dwie jednostki (Kuratorium i WUOZ) udzielały i rozliczały dotacje celowe z budżetu państwa na zadania oświatowe oraz prace remontowe i konserwatorskie obiektów zabytkowych. Nie stwierdzono nieprawidłowości w tych działaniach.

Pracowników zatrudniano w drodze otwartych i konkurencyjnych postępowań, a zlecanie zadań na zewnątrz było uzasadnione. Wydatki na wynagrodzenia nie przekroczyły limitów określonych w planie finansowym. Premie i dodatki przyznawano zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami, przy czym w WUOZ nie zamieszczano w aktach osobowych pracowników informacji o przyznanych im nagrodach, a w WIORIN dodatki zadaniowe w kwocie ogółem 1,5 tys. zł przyznano członkom korpusu służby cywilnej za prace porządkowe, które nie miały charakteru urzędniczego (m.in. sprzątanie pomieszczeń biurowych zajmowanych przez Inspekcję, utrzymanie porządku na terenie posesji wokół budynku).

Przeciętne zatrudnienie w 2023 r. w jednostkach objętych kontrolą wynosiło 408 osób i w porównaniu do 2022 r. wzrosło o 15 osób, głównie w WIORIN w związku z koniecznością zapewnienia całodobowej obsługi przejść granicznych. Przeciętne wynagrodzenie w 2023 r. wyniosło od 7 tys. zł (w WIORIN) do 10,8 tys. zł (w WITD) i było średnio o 19% wyższe niż w 2022 r. Wydatki na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń stanowiły ponad 70% ogółu wydatków.

Wybrane do szczegółowej kontroli roczne i miesięczne/kwartalne sprawozdania budżetowe i w zakresie operacji finansowych z lat 2022–2023 zostały sporządzone w terminie. Nieprawidłowości polegały na zawyżeniu w sprawozdaniu Rb-27 należności pozostałych do zapłaty o kwoty wynikające z nieprawomocnych decyzji lub z terminem płatności określonym na następny rok budżetowy (58,5 tys. zł – WIORIN i WIF). Nie wykazano także należności z nieuregulowanych kosztów upomnienia, a także w  sprawozdaniu Rb-28 wydatków w nieprawidłowej klasyfikacji budżetowej (7,7 tys. zł – WIF). Stwierdzono ponadto błędne zaksięgowanie nabycia wartości niematerialnych i prawnych (44 tys. zł – WITD i WIF) oraz umorzenia należności z tytułu opłaty sankcyjnej (2 tys. zł – WIORIN), a także brak ewidencji należności uporządkowanych według dłużników (WIF) oraz szczegółowego wykazu dochodów, niezbędnego do sporządzenia sprawozdań z wykonania planu dochodów budżetowych (WUOZ). W Kuratorium Oświaty nie zapewniono trwałości zapisów księgowych w 2023 r., a miesięczne sprawozdania za okres od stycznia do listopada sporządzono na podstawie niezatwierdzonych zapisów.

Wnioski

NIK skierowała do kierowników kontrolowanych jednostek wnioski m.in. o:

• wyeliminowanie przypadków występowania do Wojewody o zmniejszenie planu wydatków w paragrafie klasyfikacji budżetowej w sytuacji pełnego wykorzystania ustalonego na ten cel limitu;
• ponoszenie wydatków do wysokości limitów ustalonych w planie finansowym;
• przyznawanie dodatków zadaniowych wyłącznie za czynności o charakterze urzędniczym;
• ewidencjonowanie dochodów w szczegółowości wymaganej przepisami ustawy o finansach publicznych;
• niewykazywanie w sprawozdaniu z wykonania planu dochodów budżetowych należności, których termin płatności przypada na rok następny oraz wynikających z nieprawomocnych decyzji;
• ujmowanie w ewidencji księgowej należności z tytułu kosztów upomnień w momencie powstania obowiązku ich uregulowania.

Kierownicy kontrolowanych jednostek poinformowali o zrealizowaniu wszystkich 12 wniosków pokontrolnych.

(Źródło: NIK)