Sprawa dotyczy przedsiębiorcy, który w 2020 r. otrzymał dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników na podstawie ustawy covidowej. Cztery lata później zwrócił część środków wraz z odsetkami na rachunek Wojewódzkiego Urzędu Pracy.
Jak wyjaśniał, zdecydował się na wpłaty, aby ograniczyć potencjalne dodatkowe koszty. Jednocześnie kwestionował zasadność żądania zwrotu pomocy. Następnie wystąpił o odzyskanie pieniędzy, domagając się rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji administracyjnej.
Urząd odmówił wszczęcia postępowania
Dyrektor WUP uznał, że dobrowolny zwrot środków oznacza brak podstaw do wydania decyzji. Odmówił więc wszczęcia postępowania.
Na etapie rozpoznawania sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach do postępowania przystąpił Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Wskazywał, że wniosek przedsiębiorcy wymaga wszczęcia postępowania i rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej.
Kolegium utrzymało jednak odmowę w mocy. Przedsiębiorca zaskarżył to rozstrzygnięcie, lecz Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jego skargę.
Stanowisko to zakwestionował dopiero Naczelny Sąd Administracyjny. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z 28 lipca 2026 r., sygn. akt I GSK 1446/25, uchylił wyrok sądu pierwszej instancji oraz postanowienia organów obu instancji.
Liczy się treść wniosku
NSA wskazał, że żądanie odzyskania wpłaconych pieniędzy należało potraktować jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty. W tej sprawie odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące nadpłaty, do których odsyła ustawa o finansach publicznych.
Oznacza to, że nadpłatą może być również dotacja zwrócona nienależnie albo w kwocie wyższej od należnej.
Sąd podkreślił, że o kwalifikacji pisma decydują jego treść i rzeczywiste żądanie strony. Przedsiębiorca nie musi użyć określenia „wniosek o stwierdzenie nadpłaty”, aby urząd miał obowiązek prawidłowo rozpoznać jego żądanie. Jeżeli pismo budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić intencję wnioskodawcy.
NSA zakwestionował także zastępowanie formalnego rozstrzygnięcia zwykłą korespondencją. Urząd powinien przeprowadzić postępowanie i ustalić, czy nadpłata powstała, a jeśli tak — w jakiej wysokości. Ocena, czy przedsiębiorcy należą się pieniądze, nie może zastępować zbadania, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania.
Ponowne rozpatrzenie zamiast automatycznej wypłaty
Orzeczenie ma znaczenie dla przedsiębiorców, którzy zwrócili środki pomocowe, a następnie zakwestionowali obowiązek ich zwrotu. Potwierdza, że sama wpłata nie zamyka drogi do merytorycznego rozpoznania żądania odzyskania pieniędzy.
Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zaznacza w komunikacie:
— Wyrok jest prawomocny. Nie przesądza jeszcze o zwrocie pieniędzy przedsiębiorcy, ale zobowiązuje do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wykładni przyjętej przez NSA.
Źródło: Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców
